{"nodes":[{"id":"chimp","rank":0,"clade":"Hominini","kind":"dated","who":{"ro":"cimpanzeul și bonobo","en":"chimpanzees and bonobos"},"band":[6.91,8.96],"src":"Kud23","span":{"ro":"6,9–9 milioane de ani","en":"6.9–9 million years"},"fmin":6.5,"fminTxt":{"ro":"6,5 milioane de ani","en":"6.5 million years"},"others":[{"src":"Sca12","ro":"~6 (5,5–7, după rata de mutație)","en":"~6 (5.5–7, depending on the mutation rate)"},{"src":"Lan12","ro":"cel puțin 7–8","en":"at least 7–8"}],"note":{"ro":"Banda e o estimare de ceas molecular, puțin mai veche decât alte analize recente. Despărțirea populațiilor e estimată la ~6 milioane de ani (Scally et al. 2012) sau la cel puțin 7–8 (Langergraber et al. 2012), după rata de mutație presupusă. Genele, luate una câte una, s-au despărțit mai devreme (Moorjani et al. 2016: ~12 milioane de ani), fiindcă variantele existau deja în populația strămoșească.","en":"The band is a molecular-clock estimate, slightly older than other recent analyses. The population split is estimated at ~6 million years (Scally et al. 2012) or at least 7–8 (Langergraber et al. 2012), depending on the mutation rate assumed. Individual genes diverged earlier (Moorjani et al. 2016: ~12 million years), because the variants already existed in the ancestral population."}},{"id":"gorilla","rank":1,"clade":"Homininae","kind":"dated","who":{"ro":"gorila","en":"gorillas"},"band":[8.79,11.24],"src":"Kud23","span":{"ro":"8,8–11,2 milioane de ani","en":"8.8–11.2 million years"},"others":[{"src":"Sca12","ro":"~10 (8,5–12, după rata de mutație)","en":"~10 (8.5–12, depending on the mutation rate)"}]},{"id":"orangutan","rank":2,"clade":"Hominidae","kind":"dated","who":{"ro":"urangutanul","en":"orangutans"},"band":[18.58,22.19],"src":"Kud23","span":{"ro":"18,6–22 de milioane de ani","en":"18.6–22 million years"},"fmin":11.6,"fminTxt":{"ro":"11,6 milioane de ani","en":"11.6 million years"},"others":[]},{"id":"gibbon","rank":3,"clade":"Hominoidea","kind":"dated","who":{"ro":"giboni","en":"gibbons"},"band":[21.02,24.8],"src":"Kud23","span":{"ro":"21–25 de milioane de ani","en":"21–25 million years"},"fmin":11.6,"fminTxt":{"ro":"11,6 milioane de ani","en":"11.6 million years"},"others":[{"src":"Car14","ro":"15,9–17,6, presupunând despărțirea macacului acum 29 de milioane de ani","en":"15.9–17.6, assuming the macaque split at 29 million years"}],"carry":{"ro":"Niciuna dintre maimuțele antropoide de azi (giboni, urangutani, gorile, cimpanzei, oameni) nu are coadă.","en":"None of the living apes (gibbons, orangutans, gorillas, chimpanzees, humans) has a tail."}},{"id":"catarrhini","rank":4,"clade":"Catarrhini","kind":"dated","who":{"ro":"maimuțele din Lumea Veche: macac, babuin","en":"Old World monkeys: macaques, baboons"},"band":[29.16,33.08],"src":"Kud23","span":{"ro":"29–33 de milioane de ani","en":"29–33 million years"},"fmin":24.44,"fminTxt":{"ro":"24 de milioane de ani","en":"24 million years"},"others":[{"src":"dR18","ro":"30,4–35,1","en":"30.4–35.1"}],"carry":{"ro":"Nările apropiate una de alta și orientate în jos, și aceeași formulă dentară: 32 de dinți la adult, câte 2 incisivi, 1 canin, 2 premolari și 3 molari pe fiecare jumătate de maxilar.","en":"Close-set, downward-facing nostrils and the same dental formula: 32 adult teeth, with 2 incisors, 1 canine, 2 premolars and 3 molars in each half-jaw."}},{"id":"anthropoidea","rank":5,"clade":"Anthropoidea","kind":"dated","who":{"ro":"maimuțele din Lumea Nouă: capucin, maimuța-păianjen","en":"New World monkeys: capuchins, spider monkeys"},"band":[36.73,41.41],"src":"Kud23","span":{"ro":"37–41 de milioane de ani","en":"37–41 million years"},"fmin":33.9,"fminTxt":{"ro":"34 de milioane de ani","en":"34 million years"},"others":[{"src":"dR18","ro":"41,8–48,3","en":"41.8–48.3"}]},{"id":"haplorhini","rank":6,"clade":"Haplorhini","kind":"dated","who":{"ro":"tarsierul","en":"tarsiers"},"band":[55.41,60.41],"src":"Kud23","span":{"ro":"55–60 de milioane de ani","en":"55–60 million years"},"others":[],"carry":{"ro":"Un nas uscat, spre deosebire de nasul umed al lemurului, și o genă stricată pentru vitamina C: de aceea trebuie să o luăm din hrană.","en":"A dry nose, without a lemur's wet snout, and a broken gene for vitamin C: that is why we have to get it from food."}},{"id":"primates","rank":7,"clade":"Primates","kind":"dated","who":{"ro":"lemurii și lorișii","en":"lemurs and lorises"},"band":[58.31,63.3],"src":"Kud23","span":{"ro":"58–63 de milioane de ani","en":"58–63 million years"},"fmin":56,"fminTxt":{"ro":"56 de milioane de ani","en":"56 million years"},"others":[{"src":"dR18","ro":"70,0–79,2","en":"70.0–79.2"}],"carry":{"ro":"Mâini care apucă și unghii late în loc de gheare, la majoritatea degetelor.","en":"Grasping hands, and flat nails in place of claws on most fingers."},"note":{"ro":"Primatele s-au despărțit înainte sau după asteroidul care a stins dinozaurii (în afară de păsări), acum 66 de milioane de ani? Studiile nu cad de acord: Kuderna et al. 2023 spun după, dos Reis et al. 2018 spun înainte.","en":"Did the primates split before or after the asteroid that ended the dinosaurs (all but the birds), 66 million years ago? The studies disagree: Kuderna et al. 2023 say after, dos Reis et al. 2018 before."}},{"id":"primatomorpha","rank":8,"clade":"Primatomorpha","kind":"dated","who":{"ro":"colugo (lemurul zburător)","en":"colugos (flying lemurs)"},"band":[62.85,67.78],"src":"Kud23","span":{"ro":"63–68 de milioane de ani","en":"63–68 million years"},"others":[]},{"id":"euarchonta","rank":9,"clade":"Euarchonta","kind":"dated","who":{"ro":"tupaia","en":"treeshrews"},"band":[65.67,70.64],"src":"Kud23","span":{"ro":"66–71 de milioane de ani","en":"66–71 million years"},"fmin":61.6,"fminTxt":{"ro":"62 de milioane de ani","en":"62 million years"},"others":[],"note":{"ro":"Unele analize pun tupaia mai aproape de rozătoare decât de noi.","en":"Some analyses place treeshrews closer to rodents than to us."}},{"id":"euarchontoglires","rank":10,"clade":"Euarchontoglires","kind":"dated","who":{"ro":"rozătoarele și iepurii","en":"rodents and rabbits"},"band":[75.0,88.3],"src":"Fol23","span":{"ro":"75–88 de milioane de ani","en":"75–88 million years"},"fmin":61.6,"fminTxt":{"ro":"62 de milioane de ani","en":"62 million years"},"others":[]},{"id":"boreoeutheria","rank":11,"clade":"Boreoeutheria","kind":"dated","who":{"ro":"câinele, pisica, vaca, calul, liliacul, balena","en":"dogs, cats, cows, horses, bats, whales"},"band":[86.5,105.9],"src":"Fol23","span":{"ro":"87–106 milioane de ani","en":"87–106 million years"},"fmin":61.6,"fminTxt":{"ro":"62 de milioane de ani","en":"62 million years"},"others":[{"src":"AC22","ro":"în ultimii 12 milioane de ani ai Cretacicului","en":"within the last 12 million years of the Cretaceous"}]},{"id":"placentalia","rank":12,"clade":"Placentalia","kind":"dated","who":{"ro":"elefantul și tatuul","en":"elephants and armadillos"},"band":[90.4,114.5],"src":"Fol23","span":{"ro":"90–115 milioane de ani","en":"90–115 million years"},"fmin":61.6,"fminTxt":{"ro":"62 de milioane de ani","en":"62 million years"},"others":[{"src":"AC22","ro":"77,6–83,3","en":"77.6–83.3"},{"src":"dR12","ro":"88–90","en":"88–90"},{"src":"Iri17","ro":"73–139","en":"73–139"}],"carry":{"ro":"O gestație lungă, cu puiul hrănit printr-o placentă care ține până la naștere. La majoritatea marsupialelor placenta ține doar câteva zile; la canguri și walabi, ceva mai mult.","en":"A long pregnancy fed through a placenta that lasts until birth. In most marsupials the placenta lasts only a few days; in kangaroos and wallabies somewhat longer."},"note":{"ro":"Toate ceasurile moleculare recente pun această despărțire în Cretacic, înaintea asteroidului. Cele mai vechi fosile sigure de placentare moderne sunt de după el (61,6 milioane de ani).","en":"Every recent molecular clock puts this split in the Cretaceous, before the asteroid. The oldest secure fossils of modern placentals come after it (61.6 million years)."}},{"id":"theria","rank":13,"clade":"Theria","kind":"dated","who":{"ro":"cangurul, koala, oposumul","en":"kangaroos, koalas, opossums"},"band":[168.0,178.0],"src":"dR12","span":{"ro":"168–178 de milioane de ani","en":"168–178 million years"},"fmin":156.3,"fminTxt":{"ro":"156 de milioane de ani","en":"156 million years"},"others":[],"carry":{"ro":"Puii se nasc vii, nu din ou.","en":"Young are born alive, not hatched from eggs."}},{"id":"mammalia","rank":14,"clade":"Mammalia","kind":"dated","who":{"ro":"ornitorincul și echidna","en":"platypuses and echidnas"},"band":[174.1,191.9],"src":"dR12","span":{"ro":"174–192 de milioane de ani","en":"174–192 million years"},"fmin":164.9,"fminTxt":{"ro":"165 de milioane de ani","en":"165 million years"},"others":[],"carry":{"ro":"Păr și lapte. Ornitorincul face și el lapte, deși depune ouă.","en":"Hair and milk. The platypus makes milk too, though it lays eggs."}},{"id":"amniota","rank":15,"clade":"Amniota","kind":"dated","who":{"ro":"reptilele și păsările: șopârla, broasca țestoasă, crocodilul, găina","en":"reptiles and birds: lizards, turtles, crocodiles, chickens"},"band":[299.0,330.0],"src":"Iri17","span":{"ro":"299–330 de milioane de ani","en":"299–330 million years"},"fmin":318,"fminTxt":{"ro":"318 milioane de ani","en":"318 million years"},"others":[],"carry":{"ro":"Oul cu amnios: embrionul crește într-un sac amniotic plin cu lichid. La noi, sacul acesta există încă, în uter.","en":"The amniotic egg: the embryo grows in its own sac of fluid. In us, that sac still exists, inside the womb."}},{"id":"tetrapoda","rank":16,"clade":"Tetrapoda","kind":"dated","who":{"ro":"amfibienii: broasca, salamandra","en":"amphibians: frogs, salamanders"},"band":[333.0,351.0],"src":"Iri17","span":{"ro":"333–351 de milioane de ani","en":"333–351 million years"},"fmin":337,"fminTxt":{"ro":"337 de milioane de ani","en":"337 million years"},"others":[],"carry":{"ro":"Patru membre cu degete (șerpii și ceciliile le-au pierdut mai târziu).","en":"Four limbs with digits (snakes and caecilians later lost them)."}},{"id":"rhipidistia","rank":17,"clade":"Rhipidistia","kind":"dated","who":{"ro":"peștii pulmonari","en":"lungfish"},"band":[408.0,419.0],"src":"Iri17","span":{"ro":"408–419 milioane de ani","en":"408–419 million years"},"fmin":408,"fminTxt":{"ro":"408 milioane de ani","en":"408 million years"},"others":[]},{"id":"sarcopterygii","rank":18,"clade":"Sarcopterygii","kind":"dated","who":{"ro":"celacantul","en":"the coelacanth"},"band":[413.0,444.0],"src":"Iri17","span":{"ro":"413–444 de milioane de ani","en":"413–444 million years"},"fmin":408,"fminTxt":{"ro":"408 milioane de ani","en":"408 million years"},"others":[],"carry":{"ro":"Înotătoare cărnoase, cu un singur os la bază. În brațul tău, osul acela e humerusul.","en":"Fleshy fins with a single bone at the base. In your arm, that bone is the humerus."}},{"id":"osteichthyes","rank":19,"clade":"Osteichthyes","kind":"dated","who":{"ro":"peștii osoși: tonul, crapul, somonul, calul-de-mare","en":"ray-finned fish: tuna, carp, salmon, seahorses"},"band":[420.6,444.1],"src":"dR15","span":{"ro":"421–444 de milioane de ani","en":"421–444 million years"},"fmin":420.7,"fminTxt":{"ro":"421 de milioane de ani","en":"421 million years"},"others":[],"carry":{"ro":"Schelet din os. Plămânii tăi și vezica înotătoare a tonului provin din același organ.","en":"A skeleton of bone. Your lungs and the tuna's swim bladder come from the same organ."}},{"id":"gnathostomata","rank":20,"clade":"Gnathostomata","kind":"dated","who":{"ro":"rechinii și calcanii","en":"sharks and rays"},"band":[432.9,468.7],"src":"dR15","span":{"ro":"433–469 de milioane de ani","en":"433–469 million years"},"fmin":420.7,"fminTxt":{"ro":"421 de milioane de ani","en":"421 million years"},"others":[],"carry":{"ro":"Fălci și anticorpi de tip imunoglobulină. Chișcarii și mixinele se apără cu alți receptori, construiți altfel.","en":"Jaws, and immunoglobulin antibodies. Lampreys and hagfish defend themselves with different receptors, built another way."}},{"id":"vertebrata","rank":21,"clade":"Vertebrata","kind":"dated","who":{"ro":"chișcarii și mixinele","en":"lampreys and hagfish"},"band":[459.6,527.9],"src":"dR15","span":{"ro":"460–528 de milioane de ani","en":"460–528 million years"},"fmin":457.5,"fminTxt":{"ro":"458 de milioane de ani","en":"458 million years"},"others":[],"carry":{"ro":"Un craniu care protejează creierul.","en":"A skull around the brain."}},{"id":"olfactores","rank":22,"clade":"Olfactores","kind":"dated","who":{"ro":"ascidiile","en":"sea squirts"},"band":[516.6,583.6],"src":"dR15","span":{"ro":"517–584 de milioane de ani","en":"517–584 million years"},"fmin":514,"fminTxt":{"ro":"514 milioane de ani","en":"514 million years"},"others":[],"note":{"ro":"Larva ascidiei înoată ca un mormoloc; adultul se fixează și seamănă cu o pungă.","en":"A sea squirt's larva swims like a tadpole; the adult settles down and looks like a bag."}},{"id":"chordata","rank":23,"clade":"Chordata","kind":"dated","who":{"ro":"amfioxul","en":"lancelets"},"band":[555.4,611.3],"src":"dR15","span":{"ro":"555–611 milioane de ani","en":"555–611 million years"},"fmin":514,"fminTxt":{"ro":"514 milioane de ani","en":"514 million years"},"others":[],"carry":{"ro":"Coarda dorsală, un bastonaș elastic de-a lungul spatelui. Ai avut-o și tu, ca embrion.","en":"The notochord, a stiff rod along the back. You had one too, as an embryo."}},{"id":"deuterostomia","rank":24,"clade":"Deuterostomia","kind":"dated","who":{"ro":"steaua de mare și ariciul de mare","en":"sea stars and sea urchins"},"band":[594.0,628.0],"src":"dR15","span":{"ro":"594–628 de milioane de ani","en":"594–628 million years"},"fmin":515.5,"fminTxt":{"ro":"516 milioane de ani","en":"516 million years"},"others":[]},{"id":"bilateria","rank":25,"clade":"Bilateria","kind":"dated","who":{"ro":"insectele, păianjenii, caracatița, melcul, râma","en":"insects, spiders, octopuses, snails, earthworms"},"band":[615.0,638.0],"src":"dR15","span":{"ro":"615–638 de milioane de ani","en":"615–638 million years"},"fmin":550.25,"fminTxt":{"ro":"550 de milioane de ani","en":"550 million years"},"others":[],"carry":{"ro":"Un corp cu față și spate, stânga și dreapta.","en":"A body with a front and a back, a left and a right."}},{"id":"cnidaria","rank":26,"clade":"Planulozoa","kind":"dated","who":{"ro":"meduzele, coralii, actiniile","en":"jellyfish, corals, sea anemones"},"band":[631.0,653.0],"src":"dR15","span":{"ro":"631–653 de milioane de ani","en":"631–653 million years"},"fmin":550.25,"fminTxt":{"ro":"550 de milioane de ani","en":"550 million years"},"others":[]},{"id":"metazoa","rank":27,"clade":"Metazoa","kind":"dated","who":{"ro":"bureții și ctenoforele","en":"sponges and comb jellies"},"band":[681.0,833.0],"src":"dR15","span":{"ro":"681–833 de milioane de ani","en":"681–833 million years"},"fmin":550.25,"fminTxt":{"ro":"550 de milioane de ani","en":"550 million years"},"others":[],"carry":{"ro":"Un corp alcătuit din multe celule, dezvoltat dintr-un ou fecundat de un spermatozoid.","en":"A body of many cells stuck together, grown from an egg fertilised by a sperm."},"note":{"ro":"Cine s-a desprins primul, bureții sau ctenoforele? Schultz et al. 2023 spun ctenoforele. Dacă au dreptate, linia buretelui s-a despărțit de a ta ceva mai târziu, la o dată pe care niciun studiu nu o dă separat.","en":"Which branched off first, sponges or comb jellies? Schultz et al. 2023 say comb jellies. If they are right, the sponge's line parted from yours somewhat later, at a date no study gives separately."}},{"id":"choanozoa","rank":28,"clade":"Choanozoa","kind":"bracket","who":{"ro":"coanoflagelatele","en":"choanoflagellates"},"others":[],"anc":{"ro":"O celulă cu un flagel și un guler de microvili, poate trăind uneori în colonii.","en":"A cell with one flagellum and a collar of microvilli, perhaps sometimes living in colonies."},"between":["metazoa","opisthokonta"]},{"id":"holozoa","rank":29,"clade":"Holozoa","kind":"bracket","who":{"ro":"ihtiosporeele și Capsaspora","en":"ichthyosporeans and Capsaspora"},"others":[],"between":["metazoa","opisthokonta"]},{"id":"opisthokonta","rank":30,"clade":"Opisthokonta","kind":"dated","who":{"ro":"ciupercile: ciuperca de pizza, drojdia, mucegaiul","en":"fungi: button mushrooms, yeast, moulds"},"band":[1240.0,1481.0],"src":"Par11","span":{"ro":"1,24–1,48 miliarde de ani","en":"1.24–1.48 billion years"},"others":[{"src":"Bet18","ro":"1,13–1,71 miliarde","en":"1.13–1.71 billion"}],"carry":{"ro":"Celulele care înoată au un singur flagel, în spate: spermatozoizii tăi și sporii ciupercilor chitridiomicete.","en":"Cells that swim have a single flagellum, at the rear: your sperm cells, and the spores of chytrid fungi."},"anc":{"ro":"O singură celulă care înota împinsă de un flagel aflat în partea din spate.","en":"A single cell that swam pushed by one flagellum at the rear."}},{"id":"amorphea","rank":31,"clade":"Amorphea","kind":"bracket","who":{"ro":"mixomicetele și amibele: Physarum, Dictyostelium","en":"slime moulds and amoebae: Physarum, Dictyostelium"},"others":[{"src":"Par11","ro":"mai veche decât ramificarea amibelor, 1,38–1,62 miliarde","en":"older than the amoebozoan crown, 1.38–1.62 billion"}],"between":["opisthokonta","eukaryota"]},{"id":"eukaryota","rank":32,"clade":"Eukaryota","kind":"dated","who":{"ro":"plantele, algele și toate celelalte eucariote: banana, roșia, stejarul, parazitul malariei","en":"plants, algae and all other eukaryotes: bananas, tomatoes, oaks, the malaria parasite"},"band":[1679.0,1866.0],"src":"Par11","span":{"ro":"1,68–1,87 miliarde de ani","en":"1.68–1.87 billion years"},"others":[{"src":"Bet18","ro":"1,21–1,84 miliarde","en":"1.21–1.84 billion"},{"src":"Str21","ro":"1,96–2,39 miliarde","en":"1.96–2.39 billion"}],"anc":{"ro":"O celulă care avea deja nucleu, mitocondrii și flageli. Reconstruită din genele comune ale descendenților, nu din fosile.","en":"A single cell that already had a nucleus, mitochondria and flagella. Reconstructed from the genes its descendants share, not from fossils."},"note":{"ro":"Unde e rădăcina arborelui eucariotelor se discută încă (Derelle et al. 2015; Al Jewari & Baldauf 2023). Pentru plante, întâlnirea cu linia ta este fie strămoșul tuturor eucariotelor de azi, fie o ramificare puțin mai târzie. Ordinea nu se schimbă: planta s-a despărțit de tine înaintea ciupercii.","en":"Where the root of the eukaryote tree lies is still argued (Derelle et al. 2015; Al Jewari & Baldauf 2023). For plants, the meeting with your line is either the ancestor of all living eukaryotes or a slightly later branching. The order does not change: the plant parted from you before the fungus did."}},{"id":"archaea","rank":33,"clade":"Archaea","kind":"bracket","who":{"ro":"arheele: metanogenii, arheele Asgard","en":"archaea: methanogens, Asgard archaea"},"others":[],"note":{"ro":"Celulele tale se trag, după cele mai multe analize recente, dintr-o arhee din grupul Asgard (Eme et al. 2023), care a primit înăuntru o bacterie. Nu se știe când s-a întâmplat.","en":"Your cells descend, by most recent analyses, from an archaeon of the Asgard group (Eme et al. 2023) that took a bacterium inside. When is not dated."},"between":["eukaryota","luca"]},{"id":"luca","rank":34,"clade":"LUCA","kind":"dated","who":{"ro":"bacteriile: E. coli, lactobacilii din iaurt, cianobacteriile","en":"bacteria: E. coli, the lactobacilli in yogurt, cyanobacteria"},"band":[4090.0,4330.0],"src":"Moo24","span":{"ro":"4,09–4,33 miliarde de ani","en":"4.09–4.33 billion years"},"others":[{"src":"Bet18","ro":"4,48–4,52 miliarde, cu 4,52 impus ca limită de studiu","en":"4.48–4.52 billion, with 4.52 set as a limit by the study"}],"carry":{"ro":"Același cod genetic: aceleași trei litere de ADN înseamnă același aminoacid în genele din nucleul celulelor tale și în genele bacteriei E. coli.","en":"The same genetic code: the same three DNA letters mean the same amino acid in the genes of your cell nuclei and in E. coli."},"anc":{"ro":"După reconstrucția lui Moody et al. 2024, o celulă procariotă anaerobă, acetogenă, care avea deja un sistem imunitar timpuriu. Dedus, nu observat.","en":"“A prokaryote-grade anaerobic acetogen that possessed an early immune system”, in the reconstruction of Moody et al. 2024. Inferred, not observed."}}],"orgs":[{"id":"human","ro":"om","en":"human","sci":"Homo sapiens","node":"self","k":["fiinta umana","homo sapiens","human","humans","oameni","om","omul","people","person"],"ra":["ființă umană","omul","oameni"],"ea":["person","people","humans"]},{"id":"chimpanzee","ro":"cimpanzeu","en":"chimpanzee","sci":"Pan troglodytes","node":"chimp","k":["chimp","chimpanzee","cimpanzeu","cimpanzeu comun","pan troglodytes"],"ra":["cimpanzeu comun"],"ea":["chimp"]},{"id":"bonobo","ro":"bonobo","en":"bonobo","sci":"Pan paniscus","node":"chimp","k":["bonobo","cimpanzeu pitic","pan paniscus","pygmy chimpanzee"],"ra":["cimpanzeu pitic"],"ea":["pygmy chimpanzee"]},{"id":"gorilla","ro":"gorilă","en":"gorilla","sci":"Gorilla gorilla","node":"gorilla","k":["gorila","gorilla","gorilla gorilla"],"ra":["gorila"],"ea":[]},{"id":"orangutan","ro":"urangutan","en":"orangutan","sci":"Pongo pygmaeus","node":"orangutan","k":["orang-utan","orangutan","pongo pygmaeus","urangutan"],"ra":["orangutan"],"ea":["orang-utan"]},{"id":"gibbon","ro":"gibon","en":"gibbon","sci":"Hylobates lar","node":"gibbon","k":["gibbon","gibon","hylobates lar"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"siamang","ro":"siamang","en":"siamang","sci":"Symphalangus syndactylus","node":"gibbon","k":["siamang","symphalangus syndactylus"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"rhesus_macaque","ro":"macac rhesus","en":"rhesus macaque","sci":"Macaca mulatta","node":"catarrhini","k":["macac","macac rhesus","macaca mulatta","macaque","maimuta rhesus","rhesus macaque"],"ra":["macac","maimuța rhesus"],"ea":["macaque"]},{"id":"japanese_macaque","ro":"macac japonez","en":"Japanese macaque","sci":"Macaca fuscata","node":"catarrhini","k":["japanese macaque","macac japonez","macaca fuscata","maimuta zapezilor","snow monkey"],"ra":["maimuța zăpezilor"],"ea":["snow monkey"]},{"id":"baboon","ro":"babuin","en":"baboon","sci":"Papio anubis","node":"catarrhini","k":["baboon","babuin","papio anubis","pavian"],"ra":["pavian"],"ea":[]},{"id":"mandrill","ro":"mandril","en":"mandrill","sci":"Mandrillus sphinx","node":"catarrhini","k":["mandril","mandrill","mandrillus sphinx"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"proboscis_monkey","ro":"maimuță nasică","en":"proboscis monkey","sci":"Nasalis larvatus","node":"catarrhini","k":["maimuta nasica","nasalis larvatus","nasica","proboscis monkey"],"ra":["nasică"],"ea":[]},{"id":"colobus_monkey","ro":"colobus","en":"colobus monkey","sci":"Colobus guereza","node":"catarrhini","k":["colob","colobus","colobus guereza","colobus monkey"],"ra":["colob"],"ea":["colobus"]},{"id":"vervet_monkey","ro":"maimuță verde","en":"vervet monkey","sci":"Chlorocebus pygerythrus","node":"catarrhini","k":["chlorocebus pygerythrus","green monkey","maimuta verde","vervet","vervet monkey"],"ra":["vervet"],"ea":["green monkey"]},{"id":"capuchin_monkey","ro":"capucin","en":"capuchin monkey","sci":"Cebus capucinus","node":"anthropoidea","k":["capuchin","capuchin monkey","capucin","cebus capucinus","maimuta capucin"],"ra":["maimuță capucin"],"ea":["capuchin"]},{"id":"howler_monkey","ro":"maimuță urlătoare","en":"howler monkey","sci":"Alouatta palliata","node":"anthropoidea","k":["alouatta palliata","howler monkey","maimuta urlatoare","urlatoare"],"ra":["urlătoare"],"ea":[]},{"id":"marmoset","ro":"marmoset","en":"marmoset","sci":"Callithrix jacchus","node":"anthropoidea","k":["callithrix jacchus","marmoset","marmoseta"],"ra":["marmosetă"],"ea":[]},{"id":"tamarin","ro":"tamarin-leu auriu","en":"tamarin","sci":"Leontopithecus rosalia","node":"anthropoidea","k":["golden lion tamarin","leontopithecus rosalia","tamarin","tamarin-leu auriu"],"ra":["tamarin"],"ea":["golden lion tamarin"]},{"id":"spider_monkey","ro":"maimuță-păianjen","en":"spider monkey","sci":"Ateles geoffroyi","node":"anthropoidea","k":["ateles geoffroyi","maimuta paianjen","maimuta-paianjen","spider monkey"],"ra":["maimuță păianjen"],"ea":[]},{"id":"squirrel_monkey","ro":"maimuță-veveriță","en":"squirrel monkey","sci":"Saimiri sciureus","node":"anthropoidea","k":["maimuta-veverita","saimiri","saimiri sciureus","squirrel monkey"],"ra":["saimiri"],"ea":[]},{"id":"tarsier","ro":"tarsier","en":"tarsier","sci":"Carlito syrichta","node":"haplorhini","k":["carlito syrichta","tarsier","tarsius"],"ra":["tarsius"],"ea":[]},{"id":"ring_tailed_lemur","ro":"lemur","en":"ring-tailed lemur","sci":"Lemur catta","node":"primates","k":["lemur","lemur catta","lemur cu coada inelata","lemuri","ring-tailed lemur"],"ra":["lemur cu coadă inelată","lemuri"],"ea":["lemur"]},{"id":"aye_aye","ro":"aye-aye","en":"aye-aye","sci":"Daubentonia madagascariensis","node":"primates","k":["ai-ai","aye-aye","daubentonia madagascariensis"],"ra":["ai-ai"],"ea":[]},{"id":"slow_loris","ro":"lori","en":"slow loris","sci":"Nycticebus coucang","node":"primates","k":["lori","lori lent","loris","nycticebus coucang","slow loris"],"ra":["lori lent"],"ea":["loris"]},{"id":"galago","ro":"galago","en":"galago","sci":"Otolemur crassicaudatus","node":"primates","k":["bushbaby","galago","otolemur crassicaudatus"],"ra":[],"ea":["bushbaby"]},{"id":"colugo","ro":"colugo","en":"colugo","sci":"Galeopterus variegatus","node":"primatomorpha","k":["colugo","flying lemur","galeopterus variegatus","lemur zburator"],"ra":["lemur zburător"],"ea":["flying lemur"]},{"id":"treeshrew","ro":"tupaia","en":"treeshrew","sci":"Tupaia belangeri","node":"euarchonta","k":["tree shrew","treeshrew","tupaia","tupaia belangeri"],"ra":[],"ea":["tree shrew"]},{"id":"european_hare","ro":"iepure de câmp","en":"European hare","sci":"Lepus europaeus","node":"euarchontoglires","k":["european hare","hare","iepure","iepure de camp","iepure salbatic","lepus europaeus"],"ra":["iepure","iepure sălbatic"],"ea":["hare"]},{"id":"rabbit","ro":"iepure de casă","en":"rabbit","sci":"Oryctolagus cuniculus","node":"euarchontoglires","k":["bunny","iepuras","iepure de casa","iepure domestic","oryctolagus cuniculus","rabbit"],"ra":["iepure domestic","iepuraș"],"ea":["bunny"]},{"id":"pika","ro":"pika","en":"pika","sci":"Ochotona princeps","node":"euarchontoglires","k":["iepure fluierator","ochotona princeps","pika"],"ra":["iepure fluierător"],"ea":[]},{"id":"house_mouse","ro":"șoarece","en":"house mouse","sci":"Mus musculus","node":"euarchontoglires","k":["house mouse","mouse","mus musculus","soarece","soarece de casa","soricel"],"ra":["șoarece de casă","șoricel"],"ea":["mouse"]},{"id":"brown_rat","ro":"șobolan","en":"brown rat","sci":"Rattus norvegicus","node":"euarchontoglires","k":["brown rat","rat","rattus norvegicus","sobolan","sobolan cenusiu"],"ra":["șobolan cenușiu"],"ea":["rat"]},{"id":"hamster","ro":"hârciog","en":"hamster","sci":"Mesocricetus auratus","node":"euarchontoglires","k":["golden hamster","hamster","harciog","mesocricetus auratus"],"ra":["hamster"],"ea":["golden hamster"]},{"id":"guinea_pig","ro":"cobai","en":"guinea pig","sci":"Cavia porcellus","node":"euarchontoglires","k":["cavia porcellus","cavy","cobai","guinea pig","porcusor de guineea"],"ra":["porcușor de Guineea"],"ea":["cavy"]},{"id":"red_squirrel","ro":"veveriță","en":"red squirrel","sci":"Sciurus vulgaris","node":"euarchontoglires","k":["red squirrel","sciurus vulgaris","squirrel","veverita","veverita roscata"],"ra":["veveriță roșcată"],"ea":["squirrel"]},{"id":"eurasian_beaver","ro":"castor","en":"Eurasian beaver","sci":"Castor fiber","node":"euarchontoglires","k":["beaver","castor","castor european","castor fiber","eurasian beaver"],"ra":["castor european"],"ea":["beaver"]},{"id":"alpine_marmot","ro":"marmotă","en":"alpine marmot","sci":"Marmota marmota","node":"euarchontoglires","k":["alpine marmot","marmot","marmota","marmota alpina","marmota marmota"],"ra":["marmotă alpină"],"ea":["marmot"]},{"id":"european_ground_squirrel","ro":"popândău","en":"European ground squirrel","sci":"Spermophilus citellus","node":"euarchontoglires","k":["european ground squirrel","popandau","souslik","spermophilus citellus"],"ra":[],"ea":["souslik"]},{"id":"chinchilla","ro":"chinchilla","en":"chinchilla","sci":"Chinchilla lanigera","node":"euarchontoglires","k":["chinchilla","chinchilla lanigera","sinsila"],"ra":["șinșila"],"ea":[]},{"id":"crested_porcupine","ro":"porc spinos","en":"crested porcupine","sci":"Hystrix cristata","node":"euarchontoglires","k":["crested porcupine","hystrix cristata","porc spinos","porcul ghimpos","porcupine"],"ra":["porcul ghimpos"],"ea":["porcupine"]},{"id":"edible_dormouse","ro":"pârș","en":"edible dormouse","sci":"Glis glis","node":"euarchontoglires","k":["dormouse","edible dormouse","glis glis","pars","pars comun"],"ra":["pârș comun"],"ea":["dormouse"]},{"id":"gerbil","ro":"gerbil","en":"gerbil","sci":"Meriones unguiculatus","node":"euarchontoglires","k":["gerbil","gerbil mongol","meriones unguiculatus","mongolian gerbil"],"ra":["gerbil mongol"],"ea":["Mongolian gerbil"]},{"id":"capybara","ro":"capibara","en":"capybara","sci":"Hydrochoerus hydrochaeris","node":"euarchontoglires","k":["capibara","capybara","hydrochoerus hydrochaeris"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"coypu","ro":"nutrie","en":"coypu","sci":"Myocastor coypus","node":"euarchontoglires","k":["coypu","myocastor coypus","nutria","nutrie"],"ra":["nutria"],"ea":["nutria"]},{"id":"dog","ro":"câine","en":"dog","sci":"Canis familiaris","node":"boreoeutheria","k":["caine","caine domestic","canis familiaris","catel","dog","puppy"],"ra":["câine domestic","cățel"],"ea":["puppy"]},{"id":"cat","ro":"pisică","en":"cat","sci":"Felis catus","node":"boreoeutheria","k":["cat","felis catus","kitten","motan","pisica","pisica domestica","pisoi"],"ra":["pisică domestică","motan","pisoi"],"ea":["kitten"]},{"id":"wolf","ro":"lup","en":"wolf","sci":"Canis lupus","node":"boreoeutheria","k":["canis lupus","grey wolf","lup","lup cenusiu","wolf"],"ra":["lup cenușiu"],"ea":["grey wolf"]},{"id":"red_fox","ro":"vulpe","en":"red fox","sci":"Vulpes vulpes","node":"boreoeutheria","k":["fox","red fox","vulpe","vulpe roscata","vulpes vulpes"],"ra":["vulpe roșcată"],"ea":["fox"]},{"id":"golden_jackal","ro":"șacal","en":"golden jackal","sci":"Canis aureus","node":"boreoeutheria","k":["canis aureus","golden jackal","jackal","sacal","sacal auriu"],"ra":["șacal auriu"],"ea":["jackal"]},{"id":"brown_bear","ro":"urs brun","en":"brown bear","sci":"Ursus arctos","node":"boreoeutheria","k":["bear","brown bear","urs","urs brun","ursus arctos"],"ra":["urs"],"ea":["bear"]},{"id":"polar_bear","ro":"urs polar","en":"polar bear","sci":"Ursus maritimus","node":"boreoeutheria","k":["polar bear","urs alb","urs polar","ursus maritimus"],"ra":["urs alb"],"ea":[]},{"id":"giant_panda","ro":"panda uriaș","en":"giant panda","sci":"Ailuropoda melanoleuca","node":"boreoeutheria","k":["ailuropoda melanoleuca","giant panda","panda","panda urias","urs panda"],"ra":["panda","urs panda"],"ea":["panda"]},{"id":"eurasian_lynx","ro":"râs","en":"Eurasian lynx","sci":"Lynx lynx","node":"boreoeutheria","k":["eurasian lynx","lynx","lynx lynx","ras","ras eurasiatic"],"ra":["râs eurasiatic"],"ea":["lynx"]},{"id":"wildcat","ro":"pisică sălbatică","en":"wildcat","sci":"Felis silvestris","node":"boreoeutheria","k":["european wildcat","felis silvestris","pisica salbatica","wildcat"],"ra":[],"ea":["European wildcat"]},{"id":"lion","ro":"leu","en":"lion","sci":"Panthera leo","node":"boreoeutheria","k":["leu","lion","panthera leo"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"tiger","ro":"tigru","en":"tiger","sci":"Panthera tigris","node":"boreoeutheria","k":["panthera tigris","tiger","tigru"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"leopard","ro":"leopard","en":"leopard","sci":"Panthera pardus","node":"boreoeutheria","k":["leopard","pantera","panthera pardus"],"ra":["panteră"],"ea":[]},{"id":"cheetah","ro":"ghepard","en":"cheetah","sci":"Acinonyx jubatus","node":"boreoeutheria","k":["acinonyx jubatus","cheetah","ghepard"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"spotted_hyena","ro":"hienă","en":"spotted hyena","sci":"Crocuta crocuta","node":"boreoeutheria","k":["crocuta crocuta","hiena","hiena patata","hyena","spotted hyena"],"ra":["hienă pătată"],"ea":["hyena"]},{"id":"eurasian_otter","ro":"vidră","en":"Eurasian otter","sci":"Lutra lutra","node":"boreoeutheria","k":["eurasian otter","lutra lutra","otter","vidra","vidra de rau"],"ra":["vidră de râu"],"ea":["otter"]},{"id":"pine_marten","ro":"jder","en":"pine marten","sci":"Martes martes","node":"boreoeutheria","k":["jder","jder de copac","marten","martes martes","pine marten"],"ra":["jder de copac"],"ea":["marten"]},{"id":"least_weasel","ro":"nevăstuică","en":"least weasel","sci":"Mustela nivalis","node":"boreoeutheria","k":["least weasel","mustela nivalis","nevastuica","weasel"],"ra":[],"ea":["weasel"]},{"id":"polecat","ro":"dihor","en":"polecat","sci":"Mustela putorius","node":"boreoeutheria","k":["dihor","dihor comun","dihor domestic","ferret","mustela putorius","polecat"],"ra":["dihor comun","dihor domestic"],"ea":["ferret"]},{"id":"mink","ro":"nurcă americană","en":"mink","sci":"Neogale vison","node":"boreoeutheria","k":["american mink","mink","neogale vison","nurca","nurca americana","vizon"],"ra":["nurcă","vizon"],"ea":["American mink"]},{"id":"european_badger","ro":"bursuc","en":"European badger","sci":"Meles meles","node":"boreoeutheria","k":["badger","bursuc","european badger","meles meles","viezure"],"ra":["viezure"],"ea":["badger"]},{"id":"raccoon","ro":"raton","en":"raccoon","sci":"Procyon lotor","node":"boreoeutheria","k":["procyon lotor","raccoon","raton","ursulet spalator"],"ra":["ursuleț spălător"],"ea":[]},{"id":"harbour_seal","ro":"focă","en":"harbour seal","sci":"Phoca vitulina","node":"boreoeutheria","k":["foca","foca comuna","harbour seal","phoca vitulina","seal"],"ra":["focă","focă comună"],"ea":["seal"]},{"id":"mediterranean_monk_seal","ro":"focă-călugăr","en":"Mediterranean monk seal","sci":"Monachus monachus","node":"boreoeutheria","k":["foca-calugar","mediterranean monk seal","monachus monachus","monk seal"],"ra":["foca-călugăr"],"ea":["monk seal"]},{"id":"sea_lion","ro":"leu de mare","en":"sea lion","sci":"Zalophus californianus","node":"boreoeutheria","k":["california sea lion","leu de mare","sea lion","zalophus californianus"],"ra":[],"ea":["California sea lion"]},{"id":"walrus","ro":"morsă","en":"walrus","sci":"Odobenus rosmarus","node":"boreoeutheria","k":["morsa","odobenus rosmarus","walrus"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"cow","ro":"vacă","en":"cow","sci":"Bos taurus","node":"boreoeutheria","k":["bos taurus","bou","bull","cattle","cow","ox","taur","vaca","vita"],"ra":["bou","taur","vită"],"ea":["cattle","bull","ox"]},{"id":"water_buffalo","ro":"bivol","en":"water buffalo","sci":"Bubalus bubalis","node":"boreoeutheria","k":["bivol","bivol de apa","bubalus bubalis","buffalo","water buffalo"],"ra":["bivol de apă"],"ea":["buffalo"]},{"id":"european_bison","ro":"zimbru","en":"European bison","sci":"Bison bonasus","node":"boreoeutheria","k":["bison bonasus","bizon european","european bison","wisent","zimbru"],"ra":["bizon european"],"ea":["wisent"]},{"id":"american_bison","ro":"bizon","en":"American bison","sci":"Bison bison","node":"boreoeutheria","k":["american bison","bison","bison bison","bizon","bizon american"],"ra":["bizon american"],"ea":["bison"]},{"id":"sheep","ro":"oaie","en":"sheep","sci":"Ovis aries","node":"boreoeutheria","k":["berbec","lamb","miel","oaie","ovis aries","ram","sheep"],"ra":["berbec","miel"],"ea":["lamb","ram"]},{"id":"mouflon","ro":"muflon","en":"mouflon","sci":"Ovis gmelini","node":"boreoeutheria","k":["mouflon","muflon","ovis gmelini"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"goat","ro":"capră","en":"goat","sci":"Capra hircus","node":"boreoeutheria","k":["capra","capra hircus","goat","ied","kid","tap"],"ra":["țap","ied"],"ea":["kid"]},{"id":"chamois","ro":"capră neagră","en":"chamois","sci":"Rupicapra rupicapra","node":"boreoeutheria","k":["capra neagra","chamois","rupicapra rupicapra"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"red_deer","ro":"cerb","en":"red deer","sci":"Cervus elaphus","node":"boreoeutheria","k":["cerb","cerb carpatin","cervus elaphus","ciuta","deer","red deer","stag"],"ra":["cerb carpatin","ciută"],"ea":["deer","stag"]},{"id":"roe_deer","ro":"căprioară","en":"roe deer","sci":"Capreolus capreolus","node":"boreoeutheria","k":["capreolus capreolus","caprioara","caprior","roe deer"],"ra":["căprior"],"ea":[]},{"id":"fallow_deer","ro":"cerb lopătar","en":"fallow deer","sci":"Dama dama","node":"boreoeutheria","k":["cerb lopatar","dama dama","fallow deer","lopatar"],"ra":["lopătar"],"ea":[]},{"id":"moose","ro":"elan","en":"moose","sci":"Alces alces","node":"boreoeutheria","k":["alces alces","elan","elk","moose"],"ra":[],"ea":["elk"]},{"id":"reindeer","ro":"ren","en":"reindeer","sci":"Rangifer tarandus","node":"boreoeutheria","k":["caribou","rangifer tarandus","reindeer","ren"],"ra":[],"ea":["caribou"]},{"id":"pig","ro":"porc","en":"pig","sci":"Sus domesticus","node":"boreoeutheria","k":["hog","pig","piglet","porc","purcel","scroafa","sus domesticus"],"ra":["purcel","scroafă"],"ea":["hog","piglet"]},{"id":"wild_boar","ro":"mistreț","en":"wild boar","sci":"Sus scrofa","node":"boreoeutheria","k":["boar","mistret","porc mistret","sus scrofa","wild boar"],"ra":["porc mistreț"],"ea":["boar"]},{"id":"horse","ro":"cal","en":"horse","sci":"Equus caballus","node":"boreoeutheria","k":["armasar","cal","equus caballus","horse","iapa","manz","mare","ponei","pony","stallion"],"ra":["iapă","armăsar","mânz","ponei"],"ea":["pony","mare","stallion"]},{"id":"donkey","ro":"măgar","en":"donkey","sci":"Equus asinus","node":"boreoeutheria","k":["asin","ass","donkey","equus asinus","magar"],"ra":["asin"],"ea":["ass"]},{"id":"mule","ro":"catâr","en":"mule","sci":"Equus asinus × Equus caballus","node":"boreoeutheria","k":["catar","equus asinus × equus caballus","mule"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"zebra","ro":"zebră","en":"zebra","sci":"Equus quagga","node":"boreoeutheria","k":["equus quagga","plains zebra","zebra"],"ra":[],"ea":["plains zebra"]},{"id":"white_rhinoceros","ro":"rinocer","en":"white rhinoceros","sci":"Ceratotherium simum","node":"boreoeutheria","k":["ceratotherium simum","rhino","rhinoceros","rinocer","rinocer alb","white rhinoceros"],"ra":["rinocer alb"],"ea":["rhino","rhinoceros"]},{"id":"tapir","ro":"tapir","en":"tapir","sci":"Tapirus indicus","node":"boreoeutheria","k":["malayan tapir","tapir","tapirus indicus"],"ra":[],"ea":["Malayan tapir"]},{"id":"bactrian_camel","ro":"cămilă","en":"Bactrian camel","sci":"Camelus bactrianus","node":"boreoeutheria","k":["bactrian camel","camel","camelus bactrianus","camila","camila bactriana"],"ra":["cămilă bactriană"],"ea":["camel"]},{"id":"dromedary","ro":"dromader","en":"dromedary","sci":"Camelus dromedarius","node":"boreoeutheria","k":["arabian camel","camelus dromedarius","camila cu o cocoasa","dromader","dromedary"],"ra":["cămilă cu o cocoașă"],"ea":["Arabian camel"]},{"id":"llama","ro":"lamă","en":"llama","sci":"Lama glama","node":"boreoeutheria","k":["lama","lama glama","llama"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"alpaca","ro":"alpaca","en":"alpaca","sci":"Vicugna pacos","node":"boreoeutheria","k":["alpaca","vicugna pacos"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"giraffe","ro":"girafă","en":"giraffe","sci":"Giraffa camelopardalis","node":"boreoeutheria","k":["girafa","giraffa camelopardalis","giraffe"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"hippopotamus","ro":"hipopotam","en":"hippopotamus","sci":"Hippopotamus amphibius","node":"boreoeutheria","k":["hipopotam","hippo","hippopotamus","hippopotamus amphibius"],"ra":[],"ea":["hippo"]},{"id":"gazelle","ro":"gazelă","en":"gazelle","sci":"Eudorcas thomsonii","node":"boreoeutheria","k":["eudorcas thomsonii","gazela","gazelle","thomson's gazelle"],"ra":[],"ea":["Thomson's gazelle"]},{"id":"wildebeest","ro":"antilopă gnu","en":"wildebeest","sci":"Connochaetes taurinus","node":"boreoeutheria","k":["antilopa gnu","connochaetes taurinus","gnu","wildebeest"],"ra":["gnu"],"ea":["gnu"]},{"id":"blue_whale","ro":"balenă albastră","en":"blue whale","sci":"Balaenoptera musculus","node":"boreoeutheria","k":["balaenoptera musculus","balena","balena albastra","blue whale","whale"],"ra":["balenă"],"ea":["whale"]},{"id":"sperm_whale","ro":"cașalot","en":"sperm whale","sci":"Physeter macrocephalus","node":"boreoeutheria","k":["casalot","physeter macrocephalus","sperm whale"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"humpback_whale","ro":"balenă cu cocoașă","en":"humpback whale","sci":"Megaptera novaeangliae","node":"boreoeutheria","k":["balena cu cocoasa","humpback whale","megaptera novaeangliae"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"bottlenose_dolphin","ro":"delfin","en":"bottlenose dolphin","sci":"Tursiops truncatus","node":"boreoeutheria","k":["afalin","bottlenose dolphin","delfin","delfin cu bot gros","dolphin","tursiops truncatus"],"ra":["afalin","delfin cu bot gros"],"ea":["dolphin"]},{"id":"orca","ro":"orcă","en":"orca","sci":"Orcinus orca","node":"boreoeutheria","k":["balena ucigasa","killer whale","orca","orcinus orca"],"ra":["balenă ucigașă"],"ea":["killer whale"]},{"id":"harbour_porpoise","ro":"marsuin","en":"harbour porpoise","sci":"Phocoena phocoena","node":"boreoeutheria","k":["harbour porpoise","marsuin","phocoena phocoena","porc de mare","porpoise"],"ra":["porc de mare"],"ea":["porpoise"]},{"id":"narwhal","ro":"narval","en":"narwhal","sci":"Monodon monoceros","node":"boreoeutheria","k":["monodon monoceros","narval","narwhal"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"common_pipistrelle","ro":"liliac","en":"common pipistrelle","sci":"Pipistrellus pipistrellus","node":"boreoeutheria","k":["bat","common pipistrelle","liliac","liliac comun","liliac pitic","lilieci","pipistrellus pipistrellus"],"ra":["liliac comun","lilieci","liliac pitic"],"ea":["bat"]},{"id":"flying_fox","ro":"vulpe zburătoare","en":"flying fox","sci":"Pteropus vampyrus","node":"boreoeutheria","k":["flying fox","fruit bat","liliac de fructe","pteropus vampyrus","vulpe zburatoare"],"ra":["liliac de fructe"],"ea":["fruit bat"]},{"id":"vampire_bat","ro":"liliac vampir","en":"vampire bat","sci":"Desmodus rotundus","node":"boreoeutheria","k":["desmodus rotundus","liliac vampir","vampir","vampire bat"],"ra":["vampir"],"ea":[]},{"id":"hedgehog","ro":"arici","en":"hedgehog","sci":"Erinaceus europaeus","node":"boreoeutheria","k":["arici","arici european","erinaceus europaeus","european hedgehog","hedgehog"],"ra":["arici european"],"ea":["European hedgehog"]},{"id":"european_mole","ro":"cârtiță","en":"European mole","sci":"Talpa europaea","node":"boreoeutheria","k":["cartita","european mole","mole","talpa europaea"],"ra":[],"ea":["mole"]},{"id":"common_shrew","ro":"chițcan","en":"common shrew","sci":"Sorex araneus","node":"boreoeutheria","k":["chitcan","common shrew","shrew","sorex araneus"],"ra":[],"ea":["shrew"]},{"id":"pangolin","ro":"pangolin","en":"pangolin","sci":"Manis pentadactyla","node":"boreoeutheria","k":["chinese pangolin","manis pentadactyla","pangolin"],"ra":[],"ea":["Chinese pangolin"]},{"id":"african_elephant","ro":"elefant african","en":"African elephant","sci":"Loxodonta africana","node":"placentalia","k":["african elephant","elefant","elefant african","elephant","loxodonta africana"],"ra":["elefant"],"ea":["elephant"]},{"id":"asian_elephant","ro":"elefant asiatic","en":"Asian elephant","sci":"Elephas maximus","node":"placentalia","k":["asian elephant","elefant asiatic","elefant indian","elephas maximus"],"ra":["elefant indian"],"ea":[]},{"id":"nine_banded_armadillo","ro":"tatu","en":"nine-banded armadillo","sci":"Dasypus novemcinctus","node":"placentalia","k":["armadillo","dasypus novemcinctus","nine-banded armadillo","tatu"],"ra":["armadillo"],"ea":["armadillo"]},{"id":"giant_anteater","ro":"furnicar","en":"giant anteater","sci":"Myrmecophaga tridactyla","node":"placentalia","k":["anteater","furnicar","furnicar urias","giant anteater","myrmecophaga tridactyla"],"ra":["furnicar uriaș"],"ea":["anteater"]},{"id":"sloth","ro":"leneș","en":"sloth","sci":"Choloepus didactylus","node":"placentalia","k":["choloepus didactylus","lenes","lenes cu doua degete","lenes cu trei degete","sloth","two-toed sloth"],"ra":["leneș cu două degete","leneș cu trei degete"],"ea":["two-toed sloth"]},{"id":"manatee","ro":"lamantin","en":"manatee","sci":"Trichechus manatus","node":"placentalia","k":["lamantin","manatee","sea cow","trichechus manatus","vaca de mare"],"ra":["vacă de mare"],"ea":["sea cow"]},{"id":"dugong","ro":"dugong","en":"dugong","sci":"Dugong dugon","node":"placentalia","k":["dugong","dugong dugon"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"rock_hyrax","ro":"daman","en":"rock hyrax","sci":"Procavia capensis","node":"placentalia","k":["daman","hyrax","procavia capensis","rock hyrax"],"ra":[],"ea":["hyrax"]},{"id":"aardvark","ro":"porc-furnicar","en":"aardvark","sci":"Orycteropus afer","node":"placentalia","k":["aardvark","oricteropul","orycteropus afer","porc-furnicar"],"ra":["oricteropul"],"ea":[]},{"id":"tenrec","ro":"tenrec","en":"tenrec","sci":"Tenrec ecaudatus","node":"placentalia","k":["tenrec","tenrec ecaudatus"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"red_kangaroo","ro":"cangur","en":"red kangaroo","sci":"Osphranter rufus","node":"theria","k":["cangur","cangur rosu","kangaroo","osphranter rufus","red kangaroo"],"ra":["cangur roșu"],"ea":["kangaroo"]},{"id":"wallaby","ro":"wallaby","en":"wallaby","sci":"Notamacropus rufogriseus","node":"theria","k":["notamacropus rufogriseus","valabi","wallaby"],"ra":["valabi"],"ea":[]},{"id":"koala","ro":"koala","en":"koala","sci":"Phascolarctos cinereus","node":"theria","k":["koala","koala bear","phascolarctos cinereus","urs koala"],"ra":["urs koala"],"ea":["koala bear"]},{"id":"wombat","ro":"vombat","en":"wombat","sci":"Vombatus ursinus","node":"theria","k":["vombat","vombatus ursinus","wombat"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"tasmanian_devil","ro":"diavol tasmanian","en":"Tasmanian devil","sci":"Sarcophilus harrisii","node":"theria","k":["diavol tasmanian","sarcophilus harrisii","tasmanian devil"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"virginia_opossum","ro":"oposum","en":"Virginia opossum","sci":"Didelphis virginiana","node":"theria","k":["didelphis virginiana","opossum","oposum","possum","virginia opossum"],"ra":["opossum"],"ea":["opossum","possum"]},{"id":"sugar_glider","ro":"petaur","en":"sugar glider","sci":"Petaurus breviceps","node":"theria","k":["petaur","petaurus breviceps","sugar glider","veverita zburatoare de zahar"],"ra":["veveriță zburătoare de zahăr"],"ea":[]},{"id":"platypus","ro":"ornitorinc","en":"platypus","sci":"Ornithorhynchus anatinus","node":"mammalia","k":["duck-billed platypus","ornithorhynchus anatinus","ornitorinc","platypus"],"ra":[],"ea":["duck-billed platypus"]},{"id":"echidna","ro":"echidnă","en":"echidna","sci":"Tachyglossus aculeatus","node":"mammalia","k":["echidna","furnicar spinos","spiny anteater","tachyglossus aculeatus"],"ra":["furnicar spinos"],"ea":["spiny anteater"]},{"id":"chicken","ro":"găină","en":"chicken","sci":"Gallus gallus domesticus","node":"amniota","k":["chicken","cocos","gaina","gallus gallus domesticus","hen","pui","puica","rooster"],"ra":["cocoș","pui","puică"],"ea":["hen","rooster"]},{"id":"turkey","ro":"curcan","en":"turkey","sci":"Meleagris gallopavo","node":"amniota","k":["curca","curcan","meleagris gallopavo","turkey"],"ra":["curcă"],"ea":[]},{"id":"mallard","ro":"rață","en":"mallard","sci":"Anas platyrhynchos","node":"amniota","k":["anas platyrhynchos","duck","mallard","rata","rata domestica","rata salbatica","ratoi"],"ra":["rață domestică","rățoi","rață sălbatică"],"ea":["duck"]},{"id":"goose","ro":"gâscă","en":"goose","sci":"Anser anser","node":"amniota","k":["anser anser","gansac","gasca","goose","greylag goose"],"ra":["gânsac"],"ea":["greylag goose"]},{"id":"mute_swan","ro":"lebădă","en":"mute swan","sci":"Cygnus olor","node":"amniota","k":["cygnus olor","lebada","lebada de vara","mute swan","swan"],"ra":["lebădă de vară"],"ea":["swan"]},{"id":"rock_dove","ro":"porumbel","en":"rock dove","sci":"Columba livia","node":"amniota","k":["columba livia","hulub","pigeon","porumbel","porumbel de oras","rock dove"],"ra":["porumbel de oraș","hulub"],"ea":["pigeon"]},{"id":"collared_dove","ro":"guguștiuc","en":"collared dove","sci":"Streptopelia decaocto","node":"amniota","k":["collared dove","dove","gugustiuc","porumbel turcesc","streptopelia decaocto"],"ra":["porumbel turcesc"],"ea":["dove"]},{"id":"house_sparrow","ro":"vrabie","en":"house sparrow","sci":"Passer domesticus","node":"amniota","k":["house sparrow","passer domesticus","sparrow","vrabie","vrabiuta"],"ra":["vrăbiuță"],"ea":["sparrow"]},{"id":"barn_swallow","ro":"rândunică","en":"barn swallow","sci":"Hirundo rustica","node":"amniota","k":["barn swallow","hirundo rustica","randunica","swallow"],"ra":[],"ea":["swallow"]},{"id":"white_stork","ro":"barză","en":"white stork","sci":"Ciconia ciconia","node":"amniota","k":["barza","barza alba","ciconia ciconia","stork","white stork"],"ra":["barză albă"],"ea":["stork"]},{"id":"common_crane","ro":"cocor","en":"common crane","sci":"Grus grus","node":"amniota","k":["cocor","common crane","crane","grus grus"],"ra":[],"ea":["crane"]},{"id":"great_white_pelican","ro":"pelican","en":"great white pelican","sci":"Pelecanus onocrotalus","node":"amniota","k":["great white pelican","pelecanus onocrotalus","pelican","pelican comun"],"ra":["pelican comun"],"ea":["pelican"]},{"id":"greater_flamingo","ro":"flamingo","en":"greater flamingo","sci":"Phoenicopterus roseus","node":"amniota","k":["flamingo","flamingo roz","greater flamingo","phoenicopterus roseus"],"ra":["flamingo roz"],"ea":["flamingo"]},{"id":"grey_heron","ro":"stârc","en":"grey heron","sci":"Ardea cinerea","node":"amniota","k":["ardea cinerea","batlan","grey heron","heron","starc","starc cenusiu"],"ra":["stârc cenușiu","bâtlan"],"ea":["heron"]},{"id":"great_egret","ro":"egretă","en":"great egret","sci":"Ardea alba","node":"amniota","k":["ardea alba","egret","egreta","egreta mare","great egret"],"ra":["egretă mare"],"ea":["egret"]},{"id":"great_cormorant","ro":"cormoran","en":"great cormorant","sci":"Phalacrocorax carbo","node":"amniota","k":["cormoran","cormorant","great cormorant","phalacrocorax carbo"],"ra":[],"ea":["cormorant"]},{"id":"herring_gull","ro":"pescăruș","en":"herring gull","sci":"Larus argentatus","node":"amniota","k":["gull","herring gull","larus argentatus","pescarus","pescarus argintiu","seagull"],"ra":["pescăruș argintiu"],"ea":["gull","seagull"]},{"id":"grey_parrot","ro":"papagal","en":"grey parrot","sci":"Psittacus erithacus","node":"amniota","k":["grey parrot","macaw","papagal","papagal cenusiu","parrot","psittacus erithacus"],"ra":["papagal cenușiu"],"ea":["parrot","macaw"]},{"id":"budgerigar","ro":"peruș","en":"budgerigar","sci":"Melopsittacus undulatus","node":"amniota","k":["budgerigar","budgie","melopsittacus undulatus","perus"],"ra":["perus"],"ea":["budgie"]},{"id":"canary","ro":"canar","en":"canary","sci":"Serinus canaria","node":"amniota","k":["canar","canary","domestic canary","serinus canaria"],"ra":[],"ea":["domestic canary"]},{"id":"eagle_owl","ro":"bufniță","en":"eagle-owl","sci":"Bubo bubo","node":"amniota","k":["bubo bubo","bufnita","buha","eagle-owl","owl"],"ra":["buhă"],"ea":["owl"]},{"id":"little_owl","ro":"cucuvea","en":"little owl","sci":"Athene noctua","node":"amniota","k":["athene noctua","cucuvea","little owl"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"golden_eagle","ro":"acvilă","en":"golden eagle","sci":"Aquila chrysaetos","node":"amniota","k":["acvila","acvila de munte","aquila chrysaetos","eagle","golden eagle","vultur"],"ra":["vultur","acvilă de munte"],"ea":["eagle"]},{"id":"griffon_vulture","ro":"vultur pleșuv","en":"griffon vulture","sci":"Gyps fulvus","node":"amniota","k":["griffon vulture","gyps fulvus","vultur plesuv","vultur plesuv sur","vulture"],"ra":["vultur pleșuv sur"],"ea":["vulture"]},{"id":"peregrine_falcon","ro":"șoim","en":"peregrine falcon","sci":"Falco peregrinus","node":"amniota","k":["falco peregrinus","falcon","peregrine falcon","soim","soim calator"],"ra":["șoim călător"],"ea":["falcon"]},{"id":"common_raven","ro":"corb","en":"common raven","sci":"Corvus corax","node":"amniota","k":["common raven","corb","corvus corax","raven"],"ra":[],"ea":["raven"]},{"id":"hooded_crow","ro":"cioară","en":"hooded crow","sci":"Corvus cornix","node":"amniota","k":["cioara","cioara griva","ciori","corvus cornix","crow","hooded crow"],"ra":["cioară grivă","ciori"],"ea":["crow"]},{"id":"eurasian_magpie","ro":"coțofană","en":"Eurasian magpie","sci":"Pica pica","node":"amniota","k":["cotofana","eurasian magpie","magpie","pica pica","tarca"],"ra":["țarcă"],"ea":["magpie"]},{"id":"great_tit","ro":"pițigoi","en":"great tit","sci":"Parus major","node":"amniota","k":["great tit","parus major","pitigoi","pitigoi mare","tit"],"ra":["pițigoi mare"],"ea":["tit"]},{"id":"common_blackbird","ro":"mierlă","en":"common blackbird","sci":"Turdus merula","node":"amniota","k":["blackbird","common blackbird","mierla","turdus merula"],"ra":[],"ea":["blackbird"]},{"id":"common_nightingale","ro":"privighetoare","en":"common nightingale","sci":"Luscinia megarhynchos","node":"amniota","k":["common nightingale","luscinia megarhynchos","nightingale","privighetoare"],"ra":[],"ea":["nightingale"]},{"id":"great_spotted_woodpecker","ro":"ciocănitoare","en":"great spotted woodpecker","sci":"Dendrocopos major","node":"amniota","k":["ciocanitoare","ciocanitoare mare","dendrocopos major","great spotted woodpecker","woodpecker"],"ra":["ciocănitoare mare"],"ea":["woodpecker"]},{"id":"common_cuckoo","ro":"cuc","en":"common cuckoo","sci":"Cuculus canorus","node":"amniota","k":["common cuckoo","cuc","cuckoo","cuculus canorus"],"ra":[],"ea":["cuckoo"]},{"id":"hoopoe","ro":"pupăză","en":"hoopoe","sci":"Upupa epops","node":"amniota","k":["hoopoe","pupaza","upupa epops"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"common_starling","ro":"graur","en":"common starling","sci":"Sturnus vulgaris","node":"amniota","k":["common starling","graur","starling","sturnus vulgaris"],"ra":[],"ea":["starling"]},{"id":"emperor_penguin","ro":"pinguin","en":"emperor penguin","sci":"Aptenodytes forsteri","node":"amniota","k":["aptenodytes forsteri","emperor penguin","penguin","pinguin","pinguin imperial"],"ra":["pinguin imperial"],"ea":["penguin"]},{"id":"ostrich","ro":"struț","en":"ostrich","sci":"Struthio camelus","node":"amniota","k":["ostrich","strut","struthio camelus"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"emu","ro":"emu","en":"emu","sci":"Dromaius novaehollandiae","node":"amniota","k":["dromaius novaehollandiae","emu"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"kiwi_bird","ro":"pasărea kiwi","en":"kiwi (bird)","sci":"Apteryx mantelli","node":"amniota","k":["apteryx mantelli","kiwi (bird)","kiwi (pasare)","kiwi bird","pasarea kiwi"],"ra":["kiwi (pasăre)"],"ea":["kiwi bird"]},{"id":"hummingbird","ro":"colibri","en":"hummingbird","sci":"Archilochus colubris","node":"amniota","k":["archilochus colubris","colibri","hummingbird","pasarea colibri","ruby-throated hummingbird"],"ra":["pasărea colibri"],"ea":["ruby-throated hummingbird"]},{"id":"common_quail","ro":"prepeliță","en":"common quail","sci":"Coturnix coturnix","node":"amniota","k":["common quail","coturnix coturnix","prepelita","quail"],"ra":[],"ea":["quail"]},{"id":"common_pheasant","ro":"fazan","en":"common pheasant","sci":"Phasianus colchicus","node":"amniota","k":["common pheasant","fazan","phasianus colchicus","pheasant"],"ra":[],"ea":["pheasant"]},{"id":"indian_peafowl","ro":"păun","en":"Indian peafowl","sci":"Pavo cristatus","node":"amniota","k":["indian peafowl","paun","pavo cristatus","peacock","peafowl"],"ra":[],"ea":["peacock","peafowl"]},{"id":"hermann_s_tortoise","ro":"țestoasă de uscat","en":"Hermann's tortoise","sci":"Testudo hermanni","node":"amniota","k":["broasca testoasa","hermann's tortoise","testoasa","testoasa de uscat","testudo hermanni","tortoise","turtle"],"ra":["broască țestoasă","țestoasă"],"ea":["tortoise","turtle"]},{"id":"green_sea_turtle","ro":"țestoasă de mare","en":"green sea turtle","sci":"Chelonia mydas","node":"amniota","k":["broasca testoasa de mare","broasca testoasa verde","chelonia mydas","green sea turtle","sea turtle","testoasa de mare","testoasa verde"],"ra":["broască țestoasă de mare","țestoasă verde","broască țestoasă verde"],"ea":["sea turtle"]},{"id":"european_pond_turtle","ro":"țestoasă de apă","en":"European pond turtle","sci":"Emys orbicularis","node":"amniota","k":["emys orbicularis","european pond turtle","pond turtle","terrapin","testoasa de apa","testoasa de balta"],"ra":["țestoasă de baltă"],"ea":["pond turtle","terrapin"]},{"id":"nile_crocodile","ro":"crocodil","en":"Nile crocodile","sci":"Crocodylus niloticus","node":"amniota","k":["crocodil","crocodil de nil","crocodile","crocodylus niloticus","nile crocodile"],"ra":["crocodil de Nil"],"ea":["crocodile"]},{"id":"american_alligator","ro":"aligator","en":"American alligator","sci":"Alligator mississippiensis","node":"amniota","k":["aligator","alligator","alligator mississippiensis","american alligator"],"ra":[],"ea":["alligator"]},{"id":"sand_lizard","ro":"șopârlă","en":"sand lizard","sci":"Lacerta agilis","node":"amniota","k":["lacerta agilis","lizard","sand lizard","soparla","soparla cenusie","soparla de ziduri"],"ra":["șopârlă de ziduri","șopârlă cenușie"],"ea":["lizard"]},{"id":"green_lizard","ro":"gușter","en":"green lizard","sci":"Lacerta viridis","node":"amniota","k":["green lizard","guster","lacerta viridis","soparla verde"],"ra":["șopârlă verde"],"ea":[]},{"id":"green_iguana","ro":"iguană","en":"green iguana","sci":"Iguana iguana","node":"amniota","k":["green iguana","iguana","iguana iguana","iguana verde"],"ra":["iguană verde"],"ea":["iguana"]},{"id":"chameleon","ro":"cameleon","en":"chameleon","sci":"Chamaeleo calyptratus","node":"amniota","k":["cameleon","chamaeleo calyptratus","chameleon","veiled chameleon"],"ra":[],"ea":["veiled chameleon"]},{"id":"leopard_gecko","ro":"gecko","en":"leopard gecko","sci":"Eublepharis macularius","node":"amniota","k":["eublepharis macularius","gecko","geconi","leopard gecko"],"ra":["geconi"],"ea":["gecko"]},{"id":"komodo_dragon","ro":"dragonul de Komodo","en":"Komodo dragon","sci":"Varanus komodoensis","node":"amniota","k":["dragonul de komodo","komodo dragon","monitor lizard","varan","varanus komodoensis"],"ra":["varan"],"ea":["monitor lizard"]},{"id":"slow_worm","ro":"năpârcă","en":"slow worm","sci":"Anguis fragilis","node":"amniota","k":["anguis fragilis","naparca","sarpe de sticla","slow worm","slowworm"],"ra":["șarpe de sticlă"],"ea":["slowworm"]},{"id":"snake","ro":"șarpe","en":"snake","sci":"Serpentes","node":"amniota","k":["sarpe","serpent","serpentes","serpi","snake"],"ra":["șerpi"],"ea":["serpent"]},{"id":"grass_snake","ro":"șarpele de casă","en":"grass snake","sci":"Natrix natrix","node":"amniota","k":["grass snake","natrix natrix","sarpe de apa","sarpele de casa"],"ra":["șarpe de apă"],"ea":[]},{"id":"common_adder","ro":"viperă","en":"common adder","sci":"Vipera berus","node":"amniota","k":["adder","common adder","viper","vipera","vipera berus","vipera comuna"],"ra":["viperă comună"],"ea":["adder","viper"]},{"id":"nose_horned_viper","ro":"viperă cu corn","en":"nose-horned viper","sci":"Vipera ammodytes","node":"amniota","k":["nose-horned viper","vipera ammodytes","vipera cu corn"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"reticulated_python","ro":"piton","en":"reticulated python","sci":"Malayopython reticulatus","node":"amniota","k":["malayopython reticulatus","piton","piton reticulat","python","reticulated python"],"ra":["piton reticulat"],"ea":["python"]},{"id":"boa_constrictor","ro":"boa","en":"boa constrictor","sci":"Boa constrictor","node":"amniota","k":["boa","boa constrictor"],"ra":["boa constrictor"],"ea":["boa"]},{"id":"king_cobra","ro":"cobra","en":"king cobra","sci":"Ophiophagus hannah","node":"amniota","k":["cobra","cobra regala","king cobra","ophiophagus hannah"],"ra":["cobra regală"],"ea":["cobra"]},{"id":"tuatara","ro":"tuatara","en":"tuatara","sci":"Sphenodon punctatus","node":"amniota","k":["sphenodon punctatus","tuatara"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"marsh_frog","ro":"broască","en":"marsh frog","sci":"Pelophylax ridibundus","node":"tetrapoda","k":["broasca","broasca de lac","broasca verde","frog","marsh frog","pelophylax ridibundus"],"ra":["broască de lac","broască verde"],"ea":["frog"]},{"id":"common_toad","ro":"broască râioasă","en":"common toad","sci":"Bufo bufo","node":"tetrapoda","k":["broasca raioasa","broasca raioasa bruna","bufo bufo","common toad","toad"],"ra":["broască râioasă brună"],"ea":["toad"]},{"id":"european_tree_frog","ro":"brotăcel","en":"European tree frog","sci":"Hyla arborea","node":"tetrapoda","k":["brotac","brotacel","european tree frog","hyla arborea","tree frog"],"ra":["brotac"],"ea":["tree frog"]},{"id":"fire_bellied_toad","ro":"buhai de baltă","en":"fire-bellied toad","sci":"Bombina bombina","node":"tetrapoda","k":["bombina bombina","buhai de balta","fire-bellied toad","izvoras"],"ra":["izvoraș"],"ea":[]},{"id":"african_clawed_frog","ro":"broască cu gheare","en":"African clawed frog","sci":"Xenopus laevis","node":"tetrapoda","k":["african clawed frog","broasca cu gheare","xenopus","xenopus laevis"],"ra":["xenopus"],"ea":["Xenopus"]},{"id":"fire_salamander","ro":"salamandră","en":"fire salamander","sci":"Salamandra salamandra","node":"tetrapoda","k":["fire salamander","salamander","salamandra","salamandra de foc","salamandra salamandra"],"ra":["salamandră de foc"],"ea":["salamander"]},{"id":"great_crested_newt","ro":"triton","en":"great crested newt","sci":"Triturus cristatus","node":"tetrapoda","k":["great crested newt","newt","triton","triton cu creasta","triturus cristatus"],"ra":["triton cu creastă"],"ea":["newt"]},{"id":"axolotl","ro":"axolotl","en":"axolotl","sci":"Ambystoma mexicanum","node":"tetrapoda","k":["ambystoma mexicanum","axolotl"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"olm","ro":"proteu","en":"olm","sci":"Proteus anguinus","node":"tetrapoda","k":["olm","peste uman","proteu","proteus anguinus"],"ra":["pește uman"],"ea":[]},{"id":"caecilian","ro":"cecilian","en":"caecilian","sci":"Ichthyophis glutinosus","node":"tetrapoda","k":["caecilian","cecilian","cecilieni","ichthyophis glutinosus"],"ra":["cecilieni"],"ea":[]},{"id":"coelacanth","ro":"celacant","en":"coelacanth","sci":"Latimeria chalumnae","node":"sarcopterygii","k":["celacant","coelacanth","latimeria chalumnae"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"australian_lungfish","ro":"dipnoi","en":"Australian lungfish","sci":"Neoceratodus forsteri","node":"rhipidistia","k":["australian lungfish","dipnoi","lungfish","neoceratodus forsteri","peste plamanos"],"ra":["pește plămânos"],"ea":["lungfish"]},{"id":"common_carp","ro":"crap","en":"common carp","sci":"Cyprinus carpio","node":"osteichthyes","k":["carp","common carp","crap","crap comun","cyprinus carpio"],"ra":["crap comun"],"ea":["carp"]},{"id":"prussian_carp","ro":"caras","en":"Prussian carp","sci":"Carassius gibelio","node":"osteichthyes","k":["caras","caras argintiu","carassius gibelio","crucian carp","prussian carp"],"ra":["caras argintiu"],"ea":["crucian carp"]},{"id":"goldfish","ro":"pește auriu","en":"goldfish","sci":"Carassius auratus","node":"osteichthyes","k":["caras auriu","carassius auratus","goldfish","peste auriu","pestisor auriu"],"ra":["peștișor auriu","caras auriu"],"ea":[]},{"id":"northern_pike","ro":"știucă","en":"northern pike","sci":"Esox lucius","node":"osteichthyes","k":["esox lucius","northern pike","pike","stiuca"],"ra":[],"ea":["pike"]},{"id":"wels_catfish","ro":"somn","en":"wels catfish","sci":"Silurus glanis","node":"osteichthyes","k":["catfish","silurus glanis","somn","somn european","wels catfish"],"ra":["somn european"],"ea":["catfish"]},{"id":"zander","ro":"șalău","en":"zander","sci":"Sander lucioperca","node":"osteichthyes","k":["pikeperch","salau","sander lucioperca","zander"],"ra":[],"ea":["pikeperch"]},{"id":"european_perch","ro":"biban","en":"European perch","sci":"Perca fluviatilis","node":"osteichthyes","k":["biban","european perch","perca fluviatilis","perch"],"ra":[],"ea":["perch"]},{"id":"common_bream","ro":"plătică","en":"common bream","sci":"Abramis brama","node":"osteichthyes","k":["abramis brama","bream","common bream","platica"],"ra":[],"ea":["bream"]},{"id":"tench","ro":"lin","en":"tench","sci":"Tinca tinca","node":"osteichthyes","k":["lin","tench","tinca tinca"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"chub","ro":"clean","en":"chub","sci":"Squalius cephalus","node":"osteichthyes","k":["chub","clean","squalius cephalus"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"brown_trout","ro":"păstrăv","en":"brown trout","sci":"Salmo trutta","node":"osteichthyes","k":["brown trout","pastrav","pastrav indigen","rainbow trout","salmo trutta","trout"],"ra":["păstrăv indigen"],"ea":["trout","rainbow trout"]},{"id":"danube_salmon","ro":"lostriță","en":"Danube salmon","sci":"Hucho hucho","node":"osteichthyes","k":["danube salmon","huchen","hucho hucho","lostrita"],"ra":[],"ea":["huchen"]},{"id":"atlantic_salmon","ro":"somon","en":"Atlantic salmon","sci":"Salmo salar","node":"osteichthyes","k":["atlantic salmon","salmo salar","salmon","somon","somon de atlantic"],"ra":["somon de Atlantic"],"ea":["salmon"]},{"id":"atlantic_bluefin_tuna","ro":"ton","en":"Atlantic bluefin tuna","sci":"Thunnus thynnus","node":"osteichthyes","k":["atlantic bluefin tuna","thunnus thynnus","ton","ton rosu","tuna"],"ra":["ton roșu"],"ea":["tuna"]},{"id":"atlantic_herring","ro":"hering","en":"Atlantic herring","sci":"Clupea harengus","node":"osteichthyes","k":["atlantic herring","clupea harengus","hering","herring"],"ra":[],"ea":["herring"]},{"id":"sardine","ro":"sardină","en":"sardine","sci":"Sardina pilchardus","node":"osteichthyes","k":["european pilchard","sardea","sardina","sardina pilchardus","sardine"],"ra":["sardea"],"ea":["European pilchard"]},{"id":"atlantic_mackerel","ro":"macrou","en":"Atlantic mackerel","sci":"Scomber scombrus","node":"osteichthyes","k":["atlantic mackerel","mackerel","macrou","scomber scombrus","scrumbie albastra"],"ra":["macrou","scrumbie albastră"],"ea":["mackerel"]},{"id":"pontic_shad","ro":"scrumbie de Dunăre","en":"Pontic shad","sci":"Alosa immaculata","node":"osteichthyes","k":["alosa immaculata","pontic shad","rizeafca","scrumbie de dunare","shad"],"ra":["rizeafcă"],"ea":["shad"]},{"id":"european_anchovy","ro":"hamsie","en":"European anchovy","sci":"Engraulis encrasicolus","node":"osteichthyes","k":["anchovy","ansoa","engraulis encrasicolus","european anchovy","hamsie"],"ra":["anșoa"],"ea":["anchovy"]},{"id":"atlantic_cod","ro":"cod","en":"Atlantic cod","sci":"Gadus morhua","node":"osteichthyes","k":["atlantic cod","batog","cod","gadus morhua"],"ra":["batog"],"ea":["cod"]},{"id":"turbot","ro":"calcan","en":"turbot","sci":"Scophthalmus maximus","node":"osteichthyes","k":["calcan","scophthalmus maximus","turbot"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"round_goby","ro":"guvid","en":"round goby","sci":"Neogobius melanostomus","node":"osteichthyes","k":["goby","guvid","guvizi","neogobius melanostomus","round goby"],"ra":["guvizi"],"ea":["goby"]},{"id":"european_eel","ro":"anghilă","en":"European eel","sci":"Anguilla anguilla","node":"osteichthyes","k":["anghila","anguilla anguilla","eel","european eel","tipar de mare"],"ra":["țipar de mare"],"ea":["eel"]},{"id":"seahorse","ro":"căluț de mare","en":"seahorse","sci":"Hippocampus hippocampus","node":"osteichthyes","k":["calul de mare","calut de mare","calut-de-mare","hippocampus hippocampus","sea horse","seahorse"],"ra":["căluț-de-mare","calul de mare"],"ea":["sea horse"]},{"id":"clownfish","ro":"pește-clovn","en":"clownfish","sci":"Amphiprion ocellaris","node":"osteichthyes","k":["amphiprion ocellaris","anemonefish","clownfish","peste clovn","peste-clovn"],"ra":["pește clovn"],"ea":["anemonefish"]},{"id":"guppy","ro":"guppy","en":"guppy","sci":"Poecilia reticulata","node":"osteichthyes","k":["gupi","guppy","poecilia reticulata"],"ra":["gupi"],"ea":[]},{"id":"zebrafish","ro":"pește-zebră","en":"zebrafish","sci":"Danio rerio","node":"osteichthyes","k":["danio","danio rerio","peste-zebra","zebrafish"],"ra":["danio"],"ea":[]},{"id":"pufferfish","ro":"pește-balon","en":"pufferfish","sci":"Takifugu rubripes","node":"osteichthyes","k":["fugu","peste-balon","pufferfish","takifugu rubripes"],"ra":["fugu"],"ea":["fugu"]},{"id":"swordfish","ro":"pește-spadă","en":"swordfish","sci":"Xiphias gladius","node":"osteichthyes","k":["peste spada","peste-spada","swordfish","xiphias gladius"],"ra":["pește spadă"],"ea":[]},{"id":"red_bellied_piranha","ro":"piranha","en":"red-bellied piranha","sci":"Pygocentrus nattereri","node":"osteichthyes","k":["piranha","piranha cu burta rosie","pygocentrus nattereri","red-bellied piranha"],"ra":["piranha cu burtă roșie"],"ea":["piranha"]},{"id":"beluga_sturgeon","ro":"morun","en":"beluga sturgeon","sci":"Huso huso","node":"osteichthyes","k":["beluga","beluga sturgeon","great sturgeon","huso huso","morun"],"ra":["beluga"],"ea":["beluga","great sturgeon"]},{"id":"russian_sturgeon","ro":"nisetru","en":"Russian sturgeon","sci":"Acipenser gueldenstaedtii","node":"osteichthyes","k":["acipenser gueldenstaedtii","nisetru","russian sturgeon","sturgeon","sturion"],"ra":["sturion"],"ea":["sturgeon"]},{"id":"starry_sturgeon","ro":"păstrugă","en":"starry sturgeon","sci":"Acipenser stellatus","node":"osteichthyes","k":["acipenser stellatus","pastruga","starry sturgeon","stellate sturgeon"],"ra":[],"ea":["stellate sturgeon"]},{"id":"sterlet","ro":"cegă","en":"sterlet","sci":"Acipenser ruthenus","node":"osteichthyes","k":["acipenser ruthenus","cega","sterlet"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"great_white_shark","ro":"rechin","en":"great white shark","sci":"Carcharodon carcharias","node":"gnathostomata","k":["carcharodon carcharias","great white shark","rechin","rechin alb","shark"],"ra":["rechin alb"],"ea":["shark"]},{"id":"spiny_dogfish","ro":"câine de mare","en":"spiny dogfish","sci":"Squalus acanthias","node":"gnathostomata","k":["caine de mare","dogfish","rechinul marii negre","spiny dogfish","squalus acanthias"],"ra":["rechinul Mării Negre"],"ea":["dogfish"]},{"id":"common_stingray","ro":"pisică de mare","en":"common stingray","sci":"Dasyatis pastinaca","node":"gnathostomata","k":["common stingray","dasyatis pastinaca","pastinaca","pisica de mare","stingray"],"ra":["pastinacă"],"ea":["stingray"]},{"id":"giant_manta_ray","ro":"manta","en":"giant manta ray","sci":"Mobula birostris","node":"gnathostomata","k":["diavol de mare","giant manta ray","manta","manta ray","mobula birostris"],"ra":["diavol de mare"],"ea":["manta ray"]},{"id":"whale_shark","ro":"rechin-balenă","en":"whale shark","sci":"Rhincodon typus","node":"gnathostomata","k":["rechin balena","rechin-balena","rhincodon typus","whale shark"],"ra":["rechin balenă"],"ea":[]},{"id":"chimaera","ro":"himeră","en":"chimaera","sci":"Chimaera monstrosa","node":"gnathostomata","k":["chimaera","chimaera monstrosa","himera","peste-sobolan","ratfish"],"ra":["pește-șobolan"],"ea":["ratfish"]},{"id":"sea_lamprey","ro":"minogă","en":"sea lamprey","sci":"Petromyzon marinus","node":"vertebrata","k":["chiscar","lamprey","minoga","petromyzon marinus","sea lamprey"],"ra":["chișcar"],"ea":["lamprey"]},{"id":"hagfish","ro":"mixină","en":"hagfish","sci":"Myxine glutinosa","node":"vertebrata","k":["hagfish","mixina","myxine glutinosa"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"sea_squirt","ro":"ascidie","en":"sea squirt","sci":"Ciona intestinalis","node":"olfactores","k":["ascidian","ascidie","ciona intestinalis","sea squirt","stropitoare de mare","tunicate"],"ra":["stropitoare de mare"],"ea":["tunicate","ascidian"]},{"id":"salp","ro":"salpă","en":"salp","sci":"Salpa maxima","node":"olfactores","k":["salp","salpa","salpa maxima"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"lancelet","ro":"amfioxus","en":"lancelet","sci":"Branchiostoma lanceolatum","node":"chordata","k":["amfioxus","amphioxus","branchiostoma lanceolatum","lancelet","lantetar"],"ra":["lanțetar"],"ea":["amphioxus"]},{"id":"starfish","ro":"stea de mare","en":"starfish","sci":"Asterias rubens","node":"deuterostomia","k":["asterias rubens","sea star","starfish","stea de mare"],"ra":[],"ea":["sea star"]},{"id":"sea_urchin","ro":"arici de mare","en":"sea urchin","sci":"Paracentrotus lividus","node":"deuterostomia","k":["arici de mare","paracentrotus lividus","purple sea urchin","sea urchin"],"ra":[],"ea":["purple sea urchin"]},{"id":"sea_cucumber","ro":"castravete de mare","en":"sea cucumber","sci":"Holothuria tubulosa","node":"deuterostomia","k":["castravete de mare","holothuria tubulosa","sea cucumber"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"sea_lily","ro":"comatulă","en":"sea lily","sci":"Antedon bifida","node":"deuterostomia","k":["antedon bifida","comatula","crin de mare","crinoid","feather star","sea lily"],"ra":["crin de mare"],"ea":["crinoid","feather star"]},{"id":"brittle_star","ro":"ofiură","en":"brittle star","sci":"Ophiothrix fragilis","node":"deuterostomia","k":["brittle star","ofiura","ophiothrix fragilis","stea sarpe"],"ra":["stea șarpe"],"ea":[]},{"id":"acorn_worm","ro":"balanoglos","en":"acorn worm","sci":"Saccoglossus kowalevskii","node":"deuterostomia","k":["acorn worm","balanoglos","saccoglossus kowalevskii","vierme ghinda"],"ra":["vierme ghindă"],"ea":[]},{"id":"honey_bee","ro":"albină","en":"honey bee","sci":"Apis mellifera","node":"bilateria","k":["albina","albina melifera","albine","apis mellifera","bee","honey bee"],"ra":["albină meliferă","albine"],"ea":["bee"]},{"id":"bumblebee","ro":"bondar","en":"bumblebee","sci":"Bombus terrestris","node":"bilateria","k":["bombus terrestris","bondar","bumblebee"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"common_wasp","ro":"viespe","en":"common wasp","sci":"Vespula vulgaris","node":"bilateria","k":["common wasp","vespula vulgaris","viespe","wasp"],"ra":[],"ea":["wasp"]},{"id":"european_hornet","ro":"viespar","en":"European hornet","sci":"Vespa crabro","node":"bilateria","k":["european hornet","gargaun","hornet","vespa crabro","viespar","viespe mare"],"ra":["gărgăun","hornet","viespe mare"],"ea":["hornet"]},{"id":"red_wood_ant","ro":"furnică","en":"red wood ant","sci":"Formica rufa","node":"bilateria","k":["ant","formica rufa","furnica","furnici","red wood ant"],"ra":["furnici"],"ea":["ant"]},{"id":"termite","ro":"termită","en":"termite","sci":"Reticulitermes flavipes","node":"bilateria","k":["reticulitermes flavipes","termita","termite"],"ra":["termite"],"ea":[]},{"id":"housefly","ro":"muscă","en":"housefly","sci":"Musca domestica","node":"bilateria","k":["fly","housefly","musca","musca de casa","musca domestica"],"ra":["muscă de casă"],"ea":["fly"]},{"id":"fruit_fly","ro":"musculița de oțet","en":"fruit fly","sci":"Drosophila melanogaster","node":"bilateria","k":["drosofila","drosophila","drosophila melanogaster","fruit fly","musca de otet","musculita de otet"],"ra":["drosofila","musca de oțet"],"ea":["Drosophila"]},{"id":"mosquito","ro":"țânțar","en":"mosquito","sci":"Anopheles gambiae","node":"bilateria","k":["anopheles gambiae","malaria mosquito","mosquito","tantar","tantar anofel"],"ra":["țânțar anofel"],"ea":["malaria mosquito"]},{"id":"tiger_mosquito","ro":"țânțar tigru","en":"tiger mosquito","sci":"Aedes albopictus","node":"bilateria","k":["aedes albopictus","asian tiger mosquito","tantar tigru","tiger mosquito"],"ra":[],"ea":["Asian tiger mosquito"]},{"id":"cabbage_white","ro":"fluture alb al verzei","en":"cabbage white","sci":"Pieris brassicae","node":"bilateria","k":["butterfly","cabbage white","fluture alb al verzei","pieris brassicae"],"ra":[],"ea":["butterfly"]},{"id":"monarch_butterfly","ro":"fluture monarh","en":"monarch butterfly","sci":"Danaus plexippus","node":"bilateria","k":["danaus plexippus","fluture monarh","monarch","monarch butterfly","monarh"],"ra":["monarh"],"ea":["monarch"]},{"id":"clothes_moth","ro":"molie","en":"clothes moth","sci":"Tineola bisselliella","node":"bilateria","k":["clothes moth","molia hainelor","molie","moth","tineola bisselliella"],"ra":["molia hainelor"],"ea":["moth"]},{"id":"silkworm","ro":"vierme de mătase","en":"silkworm","sci":"Bombyx mori","node":"bilateria","k":["bombix","bombyx mori","silk moth","silkworm","vierme de matase"],"ra":["bombix"],"ea":["silk moth"]},{"id":"german_cockroach","ro":"gândac de bucătărie","en":"German cockroach","sci":"Blattella germanica","node":"bilateria","k":["blattella germanica","cockroach","gandac","gandac de bucatarie","german cockroach","libarca","roach","svab"],"ra":["gândac","libarcă","șvab"],"ea":["cockroach","roach"]},{"id":"seven_spot_ladybird","ro":"buburuză","en":"seven-spot ladybird","sci":"Coccinella septempunctata","node":"bilateria","k":["buburuza","coccinella septempunctata","ladybird","ladybug","mamaruta","seven-spot ladybird"],"ra":["mămăruță"],"ea":["ladybird","ladybug"]},{"id":"cockchafer","ro":"cărăbuș","en":"cockchafer","sci":"Melolontha melolontha","node":"bilateria","k":["carabus","carabus de mai","cockchafer","may bug","melolontha melolontha"],"ra":["cărăbuș de mai"],"ea":["May bug"]},{"id":"stag_beetle","ro":"rădașcă","en":"stag beetle","sci":"Lucanus cervus","node":"bilateria","k":["lucanus cervus","radasca","ragace","stag beetle"],"ra":["răgace"],"ea":[]},{"id":"colorado_potato_beetle","ro":"gândac de Colorado","en":"Colorado potato beetle","sci":"Leptinotarsa decemlineata","node":"bilateria","k":["colorado potato beetle","gandac de colorado","leptinotarsa decemlineata"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"firefly","ro":"licurici","en":"firefly","sci":"Lampyris noctiluca","node":"bilateria","k":["firefly","glow-worm","lampyris noctiluca","licurici"],"ra":[],"ea":["glow-worm"]},{"id":"grain_weevil","ro":"gărgărița grâului","en":"grain weevil","sci":"Sitophilus granarius","node":"bilateria","k":["gargarita","gargarita graului","grain weevil","sitophilus granarius","weevil"],"ra":["gărgărița grâului","gărgăriță"],"ea":["weevil"]},{"id":"migratory_locust","ro":"lăcustă","en":"migratory locust","sci":"Locusta migratoria","node":"bilateria","k":["lacusta","lacusta migratoare","locust","locusta migratoria","migratory locust"],"ra":["lăcustă migratoare"],"ea":["locust"]},{"id":"field_cricket","ro":"greiere","en":"field cricket","sci":"Gryllus campestris","node":"bilateria","k":["cricket","field cricket","greier","greiere","gryllus campestris"],"ra":["greier"],"ea":["cricket"]},{"id":"great_green_bush_cricket","ro":"cosaș","en":"great green bush-cricket","sci":"Tettigonia viridissima","node":"bilateria","k":["bush cricket","cosas","great green bush-cricket","katydid","tettigonia viridissima"],"ra":[],"ea":["katydid","bush cricket"]},{"id":"praying_mantis","ro":"călugăriță","en":"praying mantis","sci":"Mantis religiosa","node":"bilateria","k":["calugarita","mantis","mantis religiosa","praying mantis"],"ra":[],"ea":["mantis"]},{"id":"dragonfly","ro":"libelulă","en":"dragonfly","sci":"Anax imperator","node":"bilateria","k":["anax imperator","calul dracului","dragonfly","emperor dragonfly","libelula"],"ra":["calul dracului"],"ea":["emperor dragonfly"]},{"id":"mayfly","ro":"efemeră","en":"mayfly","sci":"Palingenia longicauda","node":"bilateria","k":["efemera","mayfly","palingenia longicauda","rusalie"],"ra":["rusalie"],"ea":[]},{"id":"cat_flea","ro":"purice","en":"cat flea","sci":"Ctenocephalides felis","node":"bilateria","k":["cat flea","ctenocephalides felis","flea","purice"],"ra":[],"ea":["flea"]},{"id":"head_louse","ro":"păduche","en":"head louse","sci":"Pediculus humanus capitis","node":"bilateria","k":["head louse","lice","louse","paduche","paduche de cap","pediculus humanus capitis"],"ra":["păduche de cap"],"ea":["louse","lice"]},{"id":"bed_bug","ro":"ploșniță","en":"bed bug","sci":"Cimex lectularius","node":"bilateria","k":["bed bug","bedbug","cimex lectularius","plosnita","plosnita de pat"],"ra":["ploșniță de pat"],"ea":["bedbug"]},{"id":"aphid","ro":"afidă","en":"aphid","sci":"Myzus persicae","node":"bilateria","k":["afida","aphid","greenfly","myzus persicae","paduche de frunze"],"ra":["păduche de frunze"],"ea":["greenfly"]},{"id":"cicada","ro":"cicadă","en":"cicada","sci":"Cicada orni","node":"bilateria","k":["cicada","cicada orni","cicala"],"ra":["cicală"],"ea":[]},{"id":"garden_spider","ro":"păianjen","en":"garden spider","sci":"Araneus diadematus","node":"bilateria","k":["araneus diadematus","cross spider","garden spider","paianjen","paianjen cu cruce","spider"],"ra":["păianjen cu cruce"],"ea":["spider","cross spider"]},{"id":"black_widow","ro":"văduva neagră","en":"black widow","sci":"Latrodectus mactans","node":"bilateria","k":["black widow","black widow spider","latrodectus mactans","vaduva neagra"],"ra":[],"ea":["black widow spider"]},{"id":"tarantula","ro":"tarantulă","en":"tarantula","sci":"Brachypelma hamorii","node":"bilateria","k":["brachypelma hamorii","mexican red-knee tarantula","tarantula"],"ra":[],"ea":["Mexican red-knee tarantula"]},{"id":"castor_bean_tick","ro":"căpușă","en":"castor bean tick","sci":"Ixodes ricinus","node":"bilateria","k":["capusa","castor bean tick","ixodes ricinus","tick"],"ra":[],"ea":["tick"]},{"id":"house_dust_mite","ro":"acarian","en":"house dust mite","sci":"Dermatophagoides pteronyssinus","node":"bilateria","k":["acarian","acarianul prafului","acarieni","dermatophagoides pteronyssinus","dust mite","house dust mite","mite"],"ra":["acarieni","acarianul prafului"],"ea":["dust mite","mite"]},{"id":"scorpion","ro":"scorpion","en":"scorpion","sci":"Euscorpius carpathicus","node":"bilateria","k":["carpathian scorpion","euscorpius carpathicus","scorpion","scorpion carpatin"],"ra":["scorpion carpatin"],"ea":["Carpathian scorpion"]},{"id":"horseshoe_crab","ro":"limul","en":"horseshoe crab","sci":"Limulus polyphemus","node":"bilateria","k":["crab-potcoava","horseshoe crab","limul","limulus polyphemus"],"ra":["crab-potcoavă"],"ea":[]},{"id":"shore_crab","ro":"crab","en":"shore crab","sci":"Carcinus maenas","node":"bilateria","k":["carcinus maenas","crab","crab de marea neagra","shore crab"],"ra":["crab de Marea Neagră"],"ea":["crab"]},{"id":"noble_crayfish","ro":"rac","en":"noble crayfish","sci":"Astacus astacus","node":"bilateria","k":["astacus astacus","crayfish","noble crayfish","rac","rac de rau"],"ra":["rac de râu"],"ea":["crayfish"]},{"id":"european_lobster","ro":"homar","en":"European lobster","sci":"Homarus gammarus","node":"bilateria","k":["european lobster","homar","homarus gammarus","lobster"],"ra":[],"ea":["lobster"]},{"id":"shrimp","ro":"creveți","en":"shrimp","sci":"Penaeus vannamei","node":"bilateria","k":["creveta","crevete","creveti","penaeus vannamei","prawn","shrimp"],"ra":["crevetă","crevete"],"ea":["prawn"]},{"id":"antarctic_krill","ro":"krill","en":"Antarctic krill","sci":"Euphausia superba","node":"bilateria","k":["antarctic krill","euphausia superba","krill"],"ra":[],"ea":["krill"]},{"id":"water_flea","ro":"purice de apă","en":"water flea","sci":"Daphnia pulex","node":"bilateria","k":["dafnie","daphnia","daphnia pulex","purice de apa","water flea"],"ra":["dafnie"],"ea":["Daphnia"]},{"id":"woodlouse","ro":"onisc","en":"woodlouse","sci":"Armadillidium vulgare","node":"bilateria","k":["armadillidium vulgare","onisc","paduche de lemn","pill bug","porcusor de pamant","woodlouse"],"ra":["porcușor de pământ","păduche de lemn"],"ea":["pill bug"]},{"id":"centipede","ro":"scolopendră","en":"centipede","sci":"Scolopendra cingulata","node":"bilateria","k":["centiped","centipede","scolopendra","scolopendra cingulata"],"ra":["centiped"],"ea":[]},{"id":"millipede","ro":"diplopod","en":"millipede","sci":"Julus terrestris","node":"bilateria","k":["diplopod","julus terrestris","millipede","miriapod"],"ra":["diplopod","miriapod"],"ea":[]},{"id":"roman_snail","ro":"melc","en":"Roman snail","sci":"Helix pomatia","node":"bilateria","k":["helix pomatia","melc","melc de livada","melc de struguri","roman snail","snail"],"ra":["melc de livadă","melc de struguri"],"ea":["snail"]},{"id":"slug","ro":"limax","en":"slug","sci":"Limax maximus","node":"bilateria","k":["leopard slug","limax","limax maximus","melc fara cochilie","slug"],"ra":["melc fără cochilie"],"ea":["leopard slug"]},{"id":"common_octopus","ro":"caracatiță","en":"common octopus","sci":"Octopus vulgaris","node":"bilateria","k":["caracatita","common octopus","octopus","octopus vulgaris"],"ra":[],"ea":["octopus"]},{"id":"squid","ro":"calmar","en":"squid","sci":"Loligo vulgaris","node":"bilateria","k":["calmar","european squid","loligo vulgaris","squid"],"ra":[],"ea":["European squid"]},{"id":"cuttlefish","ro":"sepie","en":"cuttlefish","sci":"Sepia officinalis","node":"bilateria","k":["common cuttlefish","cuttlefish","sepia officinalis","sepie"],"ra":[],"ea":["common cuttlefish"]},{"id":"chambered_nautilus","ro":"nautil","en":"chambered nautilus","sci":"Nautilus pompilius","node":"bilateria","k":["chambered nautilus","nautil","nautilus","nautilus pompilius"],"ra":[],"ea":["nautilus"]},{"id":"blue_mussel","ro":"midie","en":"blue mussel","sci":"Mytilus galloprovincialis","node":"bilateria","k":["blue mussel","midie","mussel","mytilus galloprovincialis"],"ra":[],"ea":["mussel"]},{"id":"oyster","ro":"stridie","en":"oyster","sci":"Ostrea edulis","node":"bilateria","k":["european flat oyster","ostrea edulis","oyster","stridie"],"ra":[],"ea":["European flat oyster"]},{"id":"swan_mussel","ro":"scoică","en":"swan mussel","sci":"Anodonta cygnea","node":"bilateria","k":["anodonta cygnea","clam","freshwater mussel","scoica","scoica de rau","swan mussel"],"ra":["scoică de râu"],"ea":["clam","freshwater mussel"]},{"id":"great_scallop","ro":"scoică Sfântului Iacob","en":"great scallop","sci":"Pecten maximus","node":"bilateria","k":["great scallop","pecten maximus","scallop","scoica pieptene","scoica sfantului iacob"],"ra":["scoică pieptene"],"ea":["scallop"]},{"id":"earthworm","ro":"râmă","en":"earthworm","sci":"Lumbricus terrestris","node":"bilateria","k":["earthworm","lumbricus terrestris","rama","vierme de pamant"],"ra":["vierme de pământ"],"ea":[]},{"id":"medicinal_leech","ro":"lipitoare","en":"medicinal leech","sci":"Hirudo medicinalis","node":"bilateria","k":["hirudo medicinalis","leech","lipitoare","medicinal leech"],"ra":[],"ea":["leech"]},{"id":"roundworm","ro":"limbric","en":"roundworm","sci":"Ascaris lumbricoides","node":"bilateria","k":["ascarid","ascaris","ascaris lumbricoides","limbric","roundworm"],"ra":["ascarid"],"ea":["Ascaris"]},{"id":"pinworm","ro":"oxiur","en":"pinworm","sci":"Enterobius vermicularis","node":"bilateria","k":["enterobius vermicularis","oxiur","pinworm","threadworm","viermisori"],"ra":["viermișori"],"ea":["threadworm"]},{"id":"trichina_worm","ro":"trichină","en":"trichina worm","sci":"Trichinella spiralis","node":"bilateria","k":["trichina","trichina worm","trichinella","trichinella spiralis"],"ra":[],"ea":["Trichinella"]},{"id":"c_elegans","ro":"C. elegans","en":"C. elegans","sci":"Caenorhabditis elegans","node":"bilateria","k":["c. elegans","caenorhabditis elegans","nematod","nematode","roundworm","vierme cilindric"],"ra":["nematod","vierme cilindric"],"ea":["nematode","roundworm"]},{"id":"pork_tapeworm","ro":"tenie","en":"pork tapeworm","sci":"Taenia solium","node":"bilateria","k":["panglica","pork tapeworm","taenia solium","tapeworm","tenie","vierme solitar"],"ra":["panglică","vierme solitar"],"ea":["tapeworm"]},{"id":"planarian","ro":"planarie","en":"planarian","sci":"Schmidtea mediterranea","node":"bilateria","k":["flatworm","planarian","planarie","schmidtea mediterranea"],"ra":[],"ea":["flatworm"]},{"id":"liver_fluke","ro":"gălbează","en":"liver fluke","sci":"Fasciola hepatica","node":"bilateria","k":["fasciola hepatica","fluke","galbeaza","liver fluke"],"ra":[],"ea":["fluke"]},{"id":"rotifer","ro":"rotifer","en":"rotifer","sci":"Adineta vaga","node":"bilateria","k":["adineta vaga","bdelloid rotifer","rotifer","rotifere"],"ra":["rotifere"],"ea":["bdelloid rotifer"]},{"id":"tardigrade","ro":"tardigrad","en":"tardigrade","sci":"Hypsibius exemplaris","node":"bilateria","k":["hypsibius exemplaris","tardigrad","tardigrade","ursulet de apa","water bear"],"ra":["ursuleț de apă"],"ea":["water bear"]},{"id":"moon_jellyfish","ro":"meduză","en":"moon jellyfish","sci":"Aurelia aurita","node":"cnidaria","k":["aurelia aurita","jellyfish","meduza","meduza comuna","moon jellyfish","urzica de mare"],"ra":["meduză comună","urzică de mare"],"ea":["jellyfish"]},{"id":"barrel_jellyfish","ro":"rizostoma","en":"barrel jellyfish","sci":"Rhizostoma pulmo","node":"cnidaria","k":["barrel jellyfish","meduza cu radacini","rhizostoma pulmo","rizostoma"],"ra":["meduza cu rădăcini"],"ea":[]},{"id":"portuguese_man_o_war","ro":"caravelă portugheză","en":"Portuguese man o' war","sci":"Physalia physalis","node":"cnidaria","k":["caravela portugheza","man-of-war","physalia physalis","portuguese man o' war"],"ra":[],"ea":["man-of-war"]},{"id":"staghorn_coral","ro":"coral","en":"staghorn coral","sci":"Acropora cervicornis","node":"cnidaria","k":["acropora cervicornis","coral","coral de recif","staghorn coral"],"ra":["coral de recif"],"ea":["coral"]},{"id":"red_coral","ro":"coral roșu","en":"red coral","sci":"Corallium rubrum","node":"cnidaria","k":["coral rosu","corallium rubrum","precious coral","red coral"],"ra":[],"ea":["precious coral"]},{"id":"sea_anemone","ro":"anemonă de mare","en":"sea anemone","sci":"Nematostella vectensis","node":"cnidaria","k":["actinie","anemona de mare","nematostella vectensis","sea anemone","starlet sea anemone"],"ra":["actinie"],"ea":["starlet sea anemone"]},{"id":"hydra","ro":"hidră","en":"hydra","sci":"Hydra vulgaris","node":"cnidaria","k":["hidra","hidra de apa dulce","hydra","hydra vulgaris"],"ra":["hidră de apă dulce"],"ea":[]},{"id":"sea_sponge","ro":"burete de mare","en":"sea sponge","sci":"Amphimedon queenslandica","node":"metazoa","k":["amphimedon queenslandica","burete","burete de mare","sea sponge","sponge","spongier"],"ra":["burete","spongier"],"ea":["sponge"]},{"id":"bath_sponge","ro":"burete de baie","en":"bath sponge","sci":"Spongia officinalis","node":"metazoa","k":["bath sponge","burete de baie","burete natural","spongia officinalis"],"ra":["burete natural"],"ea":[]},{"id":"freshwater_sponge","ro":"burete de apă dulce","en":"freshwater sponge","sci":"Spongilla lacustris","node":"metazoa","k":["burete de apa dulce","freshwater sponge","spongilla lacustris"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"comb_jelly","ro":"ctenofor","en":"comb jelly","sci":"Pleurobrachia pileus","node":"metazoa","k":["comb jelly","ctenofor","ctenophore","meduza-pieptene","pleurobrachia pileus"],"ra":["meduză-pieptene"],"ea":["ctenophore"]},{"id":"warty_comb_jelly","ro":"mnemiopsis","en":"warty comb jelly","sci":"Mnemiopsis leidyi","node":"metazoa","k":["ctenofor invaziv","mnemiopsis","mnemiopsis leidyi","sea walnut","warty comb jelly"],"ra":["ctenofor invaziv"],"ea":["sea walnut"]},{"id":"beroe","ro":"beroe","en":"Beroe","sci":"Beroe ovata","node":"metazoa","k":["beroe","beroe ovata","comb jelly beroe"],"ra":[],"ea":["comb jelly Beroe"]},{"id":"choanoflagellate","ro":"coanoflagelat","en":"choanoflagellate","sci":"Salpingoeca rosetta","node":"choanozoa","k":["choanoflagellate","coanoflagelat","coanoflagelate","salpingoeca rosetta"],"ra":["coanoflagelate"],"ea":[]},{"id":"monosiga","ro":"monosiga","en":"Monosiga","sci":"Monosiga brevicollis","node":"choanozoa","k":["choanoflagellate monosiga","monosiga","monosiga brevicollis"],"ra":[],"ea":["choanoflagellate Monosiga"]},{"id":"capsaspora","ro":"capsaspora","en":"Capsaspora","sci":"Capsaspora owczarzaki","node":"holozoa","k":["capsaspora","capsaspora owczarzaki"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"ichthyosporean","ro":"ihtiosporee","en":"ichthyosporean","sci":"Sphaeroforma arctica","node":"holozoa","k":["ichthyosporean","ihtiosporee","sphaeroforma","sphaeroforma arctica"],"ra":["sphaeroforma"],"ea":["Sphaeroforma"]},{"id":"button_mushroom","ro":"ciupercă champignon","en":"button mushroom","sci":"Agaricus bisporus","node":"opisthokonta","k":["agaricus bisporus","button mushroom","champignon","ciuperca","ciuperca champignon","ciuperci","mushroom","sampinion"],"ra":["ciupercă","șampinion","ciuperci"],"ea":["mushroom","champignon"]},{"id":"oyster_mushroom","ro":"păstrăv de fag","en":"oyster mushroom","sci":"Pleurotus ostreatus","node":"opisthokonta","k":["ciuperca stridie","oyster mushroom","pastrav de fag","pleurotus","pleurotus ostreatus"],"ra":["pleurotus","ciuperca stridie"],"ea":[]},{"id":"porcini","ro":"hrib","en":"porcini","sci":"Boletus edulis","node":"opisthokonta","k":["boletus edulis","cep","hrib","manatarca","penny bun","porcini"],"ra":["mânătarcă"],"ea":["penny bun","cep"]},{"id":"chanterelle","ro":"gălbiori","en":"chanterelle","sci":"Cantharellus cibarius","node":"opisthokonta","k":["burete galben","cantharellus cibarius","chanterelle","galbior","galbiori","girolle"],"ra":["gălbior","burete galben"],"ea":["girolle"]},{"id":"truffle","ro":"trufă","en":"truffle","sci":"Tuber aestivum","node":"opisthokonta","k":["summer truffle","trufa","trufa de vara","trufa neagra","truffle","tuber aestivum"],"ra":["trufă neagră","trufă de vară"],"ea":["summer truffle"]},{"id":"morel","ro":"zbârciog","en":"morel","sci":"Morchella esculenta","node":"opisthokonta","k":["morchella esculenta","morel","zbarciog"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"fly_agaric","ro":"muscăriță","en":"fly agaric","sci":"Amanita muscaria","node":"opisthokonta","k":["amanita","amanita muscaria","burete pestrit","fly agaric","muscarita"],"ra":["burete pestriț","amanita"],"ea":[]},{"id":"death_cap","ro":"buretele-viperei","en":"death cap","sci":"Amanita phalloides","node":"opisthokonta","k":["amanita phalloides","buretele-viperei","ciuperca mortii","death cap"],"ra":["ciuperca morții"],"ea":[]},{"id":"shiitake","ro":"shiitake","en":"shiitake","sci":"Lentinula edodes","node":"opisthokonta","k":["lentinula edodes","shiitake"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"honey_fungus","ro":"ghebe","en":"honey fungus","sci":"Armillaria mellea","node":"opisthokonta","k":["armillaria mellea","ghebe","honey fungus","honey mushroom","opintici"],"ra":["opintici"],"ea":["honey mushroom"]},{"id":"tinder_fungus","ro":"iasca","en":"tinder fungus","sci":"Fomes fomentarius","node":"opisthokonta","k":["fomes fomentarius","hoof fungus","iasca","tinder fungus"],"ra":["iască"],"ea":["hoof fungus"]},{"id":"baker_s_yeast","ro":"drojdie","en":"baker's yeast","sci":"Saccharomyces cerevisiae","node":"opisthokonta","k":["baker's yeast","brewer's yeast","drojdie","drojdie de bere","drojdie de panificatie","saccharomyces cerevisiae","yeast"],"ra":["drojdie de bere","drojdie de panificație"],"ea":["yeast","brewer's yeast"]},{"id":"candida","ro":"candida","en":"Candida","sci":"Candida albicans","node":"opisthokonta","k":["candida","candida albicans","drojdie candida","thrush yeast"],"ra":["drojdie candida"],"ea":["thrush yeast"]},{"id":"penicillium","ro":"penicillium","en":"Penicillium","sci":"Penicillium rubens","node":"opisthokonta","k":["mucegai verde","penicilina","penicillin mould","penicillium","penicillium rubens"],"ra":["mucegai verde","penicilină"],"ea":["penicillin mould"]},{"id":"blue_cheese_mould","ro":"mucegai de brânză","en":"blue cheese mould","sci":"Penicillium roqueforti","node":"opisthokonta","k":["blue cheese mould","mucegai de branza","penicillium roqueforti","roquefort mould"],"ra":["penicillium roqueforti"],"ea":["roquefort mould"]},{"id":"aspergillus","ro":"aspergillus","en":"Aspergillus","sci":"Aspergillus niger","node":"opisthokonta","k":["aspergillus","aspergillus niger","black mould","mucegai negru"],"ra":["mucegai negru"],"ea":["black mould"]},{"id":"bread_mould","ro":"mucegaiul pâinii","en":"bread mould","sci":"Rhizopus stolonifer","node":"opisthokonta","k":["bread mould","mucegaiul painii","rhizopus","rhizopus stolonifer"],"ra":["rhizopus"],"ea":[]},{"id":"ergot","ro":"cornul secarei","en":"ergot","sci":"Claviceps purpurea","node":"opisthokonta","k":["claviceps purpurea","cornul secarei","ergot","pintenul secarei"],"ra":["pintenul secarei"],"ea":[]},{"id":"powdery_mildew","ro":"făinare","en":"powdery mildew","sci":"Erysiphe necator","node":"opisthokonta","k":["erysiphe necator","fainare","fainarea vitei-de-vie","powdery mildew"],"ra":["făinarea viței-de-vie"],"ea":[]},{"id":"grey_mould","ro":"putregai cenușiu","en":"grey mould","sci":"Botrytis cinerea","node":"opisthokonta","k":["botrytis","botrytis cinerea","grey mould","noble rot","putregai cenusiu"],"ra":["botrytis"],"ea":["noble rot"]},{"id":"wheat_rust","ro":"rugina grâului","en":"wheat rust","sci":"Puccinia graminis","node":"opisthokonta","k":["puccinia graminis","rugina graului","stem rust","wheat rust"],"ra":[],"ea":["stem rust"]},{"id":"corn_smut","ro":"tăciunele porumbului","en":"corn smut","sci":"Ustilago maydis","node":"opisthokonta","k":["corn smut","huitlacoche","taciunele porumbului","ustilago maydis"],"ra":[],"ea":["huitlacoche"]},{"id":"zombie_ant_fungus","ro":"cordyceps","en":"zombie-ant fungus","sci":"Ophiocordyceps unilateralis","node":"opisthokonta","k":["ciuperca zombi","cordyceps","ophiocordyceps unilateralis","zombie-ant fungus"],"ra":["ciuperca zombi"],"ea":["cordyceps"]},{"id":"chytrid_fungus","ro":"chitridia broaștelor","en":"chytrid fungus","sci":"Batrachochytrium dendrobatidis","node":"opisthokonta","k":["batrachochytrium dendrobatidis","bd","chitrid","chitridia broastelor","chytrid fungus"],"ra":["chitrid"],"ea":["Bd"]},{"id":"nosema","ro":"nosema","en":"Nosema","sci":"Vairimorpha ceranae","node":"opisthokonta","k":["microsporidian","microsporidie","nosema","vairimorpha ceranae"],"ra":["microsporidie"],"ea":["microsporidian"]},{"id":"lichen","ro":"lichen","en":"lichen","sci":"Usnea barbata","node":"opisthokonta","k":["beard lichen","lichen","licheni","matreata bradului","usnea barbata"],"ra":["licheni","mătreața bradului"],"ea":["beard lichen"],"note":{"ro":"Lichenul e o asociere între o ciupercă și o algă sau o cianobacterie. Aici e așezat după ciupercă.","en":"A lichen is a partnership between a fungus and an alga or a cyanobacterium. It is placed here by its fungus."}},{"id":"reindeer_lichen","ro":"lichenul de renă","en":"reindeer lichen","sci":"Cladonia rangiferina","node":"opisthokonta","k":["cladonia rangiferina","lichen de rena","lichenul de rena","reindeer lichen"],"ra":["lichen de renă"],"ea":[],"note":{"ro":"Lichenul e o asociere între o ciupercă și o algă sau o cianobacterie. Aici e așezat după ciupercă.","en":"A lichen is a partnership between a fungus and an alga or a cyanobacterium. It is placed here by its fungus."}},{"id":"amoeba","ro":"amibă","en":"amoeba","sci":"Amoeba proteus","node":"amorphea","k":["ameba","amiba","amoeba","amoeba proteus"],"ra":["amoebă","ameba"],"ea":["Amoeba proteus"]},{"id":"slime_mould_dictyostelium","ro":"dictyostelium","en":"slime mould Dictyostelium","sci":"Dictyostelium discoideum","node":"amorphea","k":["dictyostelium","dictyostelium discoideum","mucegai mucilaginos social","slime mould dictyostelium","social amoeba"],"ra":["mucegai mucilaginos social"],"ea":["social amoeba"]},{"id":"slime_mould","ro":"physarum","en":"slime mould","sci":"Physarum polycephalum","node":"amorphea","k":["many-headed slime","mixomicet","mucegai mucilaginos","physarum","physarum polycephalum","slime mould"],"ra":["mucegai mucilaginos","mixomicet"],"ea":["many-headed slime"]},{"id":"entamoeba","ro":"ameba dizenteriei","en":"Entamoeba","sci":"Entamoeba histolytica","node":"amorphea","k":["ameba dizenteriei","amoebic dysentery","entamoeba","entamoeba histolytica"],"ra":["entamoeba"],"ea":["amoebic dysentery"]},{"id":"acanthamoeba","ro":"acanthamoeba","en":"Acanthamoeba","sci":"Acanthamoeba castellanii","node":"amorphea","k":["acanthamoeba","acanthamoeba castellanii"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"banana","ro":"banană","en":"banana","sci":"Musa acuminata × balbisiana","node":"eukaryota","k":["banan","banana","musa acuminata × balbisiana","plantain"],"ra":["banan"],"ea":["plantain"]},{"id":"tomato","ro":"roșie","en":"tomato","sci":"Solanum lycopersicum","node":"eukaryota","k":["patlagica rosie","rosie","solanum lycopersicum","tomata","tomato"],"ra":["tomată","pătlăgică roșie"],"ea":[]},{"id":"potato","ro":"cartof","en":"potato","sci":"Solanum tuberosum","node":"eukaryota","k":["cartof","potato","solanum tuberosum"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"wheat","ro":"grâu","en":"wheat","sci":"Triticum aestivum","node":"eukaryota","k":["bread wheat","grau","triticum aestivum","wheat"],"ra":[],"ea":["bread wheat"]},{"id":"rice","ro":"orez","en":"rice","sci":"Oryza sativa","node":"eukaryota","k":["orez","oryza sativa","rice"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"maize","ro":"porumb","en":"maize","sci":"Zea mays","node":"eukaryota","k":["corn","cucuruz","maize","papusoi","porumb","zea mays"],"ra":["păpușoi","cucuruz"],"ea":["corn"]},{"id":"barley","ro":"orz","en":"barley","sci":"Hordeum vulgare","node":"eukaryota","k":["barley","hordeum vulgare","orz"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"oat","ro":"ovăz","en":"oat","sci":"Avena sativa","node":"eukaryota","k":["avena sativa","oat","oats","ovaz"],"ra":[],"ea":["oats"]},{"id":"rye","ro":"secară","en":"rye","sci":"Secale cereale","node":"eukaryota","k":["rye","secale cereale","secara"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"apple","ro":"măr","en":"apple","sci":"Malus domestica","node":"eukaryota","k":["apple","apple tree","malus domestica","mar"],"ra":[],"ea":["apple tree"]},{"id":"pear","ro":"păr (pom)","en":"pear","sci":"Pyrus communis","node":"eukaryota","k":["par","par (pom)","para","pear","pear tree","pyrus communis"],"ra":["pară","păr"],"ea":["pear tree"]},{"id":"plum","ro":"prun","en":"plum","sci":"Prunus domestica","node":"eukaryota","k":["plum","plum tree","prun","pruna","prune","prunus domestica"],"ra":["prună","prune"],"ea":["plum tree"]},{"id":"sweet_cherry","ro":"cireș","en":"sweet cherry","sci":"Prunus avium","node":"eukaryota","k":["cherry","cireasa","cires","cirese","prunus avium","sweet cherry"],"ra":["cireașă","cireșe"],"ea":["cherry"]},{"id":"sour_cherry","ro":"vișin","en":"sour cherry","sci":"Prunus cerasus","node":"eukaryota","k":["prunus cerasus","sour cherry","visin","visina","visine"],"ra":["vișină","vișine"],"ea":[]},{"id":"apricot","ro":"cais","en":"apricot","sci":"Prunus armeniaca","node":"eukaryota","k":["apricot","cais","caisa","caise","prunus armeniaca"],"ra":["caisă","caise"],"ea":[]},{"id":"peach","ro":"piersic","en":"peach","sci":"Prunus persica","node":"eukaryota","k":["peach","piersic","piersica","piersici","prunus persica"],"ra":["piersică","piersici"],"ea":[]},{"id":"quince","ro":"gutui","en":"quince","sci":"Cydonia oblonga","node":"eukaryota","k":["cydonia oblonga","gutui","gutuie","quince"],"ra":["gutuie"],"ea":[]},{"id":"grapevine","ro":"viță-de-vie","en":"grapevine","sci":"Vitis vinifera","node":"eukaryota","k":["grape","grapes","grapevine","strugure","struguri","vie","vita-de-vie","vitis vinifera"],"ra":["strugure","struguri","vie"],"ea":["grape","grapes"]},{"id":"strawberry","ro":"căpșun","en":"strawberry","sci":"Fragaria × ananassa","node":"eukaryota","k":["capsun","capsuna","capsuni","fragaria × ananassa","strawberry"],"ra":["căpșună","căpșuni"],"ea":[]},{"id":"raspberry","ro":"zmeur","en":"raspberry","sci":"Rubus idaeus","node":"eukaryota","k":["raspberry","rubus idaeus","zmeur","zmeura"],"ra":["zmeură"],"ea":[]},{"id":"blackberry","ro":"mur","en":"blackberry","sci":"Rubus fruticosus","node":"eukaryota","k":["blackberry","bramble","mur","mura","mure","rubus fruticosus"],"ra":["mură","mure"],"ea":["bramble"]},{"id":"bilberry","ro":"afin","en":"bilberry","sci":"Vaccinium myrtillus","node":"eukaryota","k":["afin","afina","afine","bilberry","blueberry","vaccinium myrtillus"],"ra":["afină","afine"],"ea":["blueberry"]},{"id":"redcurrant","ro":"coacăz","en":"redcurrant","sci":"Ribes rubrum","node":"eukaryota","k":["blackcurrant","coacaz","coacaza","coacaze","currant","redcurrant","ribes rubrum"],"ra":["coacăză","coacăze"],"ea":["currant","blackcurrant"]},{"id":"gooseberry","ro":"agriș","en":"gooseberry","sci":"Ribes uva-crispa","node":"eukaryota","k":["agris","agrisa","agrise","gooseberry","ribes uva-crispa"],"ra":["agrișă","agrișe"],"ea":[]},{"id":"lemon","ro":"lămâi","en":"lemon","sci":"Citrus × limon","node":"eukaryota","k":["citrus × limon","lamai","lamaie","lemon"],"ra":["lămâie"],"ea":[]},{"id":"orange","ro":"portocal","en":"orange","sci":"Citrus × sinensis","node":"eukaryota","k":["citrus × sinensis","orange","portocal","portocala","sweet orange"],"ra":["portocală"],"ea":["sweet orange"]},{"id":"mandarin","ro":"mandarin","en":"mandarin","sci":"Citrus reticulata","node":"eukaryota","k":["citrus reticulata","mandarin","mandarina","tangerine"],"ra":["mandarină"],"ea":["tangerine"]},{"id":"grapefruit","ro":"grepfrut","en":"grapefruit","sci":"Citrus × paradisi","node":"eukaryota","k":["citrus × paradisi","grapefruit","grepfrut"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"pineapple","ro":"ananas","en":"pineapple","sci":"Ananas comosus","node":"eukaryota","k":["ananas","ananas comosus","pineapple"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"kiwifruit","ro":"kiwi","en":"kiwifruit","sci":"Actinidia deliciosa","node":"eukaryota","k":["actinidia","actinidia deliciosa","kiwi","kiwi (fruct)","kiwifruit"],"ra":["kiwi (fruct)","actinidia"],"ea":["kiwi"]},{"id":"avocado","ro":"avocado","en":"avocado","sci":"Persea americana","node":"eukaryota","k":["avocado","persea americana"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"mango","ro":"mango","en":"mango","sci":"Mangifera indica","node":"eukaryota","k":["mangifera indica","mango"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"watermelon","ro":"pepene verde","en":"watermelon","sci":"Citrullus lanatus","node":"eukaryota","k":["citrullus lanatus","harbuz","lubenita","pepene verde","watermelon"],"ra":["lubeniță","harbuz"],"ea":[]},{"id":"melon","ro":"pepene galben","en":"melon","sci":"Cucumis melo","node":"eukaryota","k":["cantaloupe","cucumis melo","melon","pepene","pepene galben"],"ra":["pepene"],"ea":["cantaloupe"]},{"id":"cucumber","ro":"castravete","en":"cucumber","sci":"Cucumis sativus","node":"eukaryota","k":["castravete","castraveti","cucumber","cucumis sativus"],"ra":["castraveți"],"ea":[]},{"id":"pumpkin","ro":"dovleac","en":"pumpkin","sci":"Cucurbita maxima","node":"eukaryota","k":["bostan","cucurbita maxima","dovleac","pumpkin"],"ra":["bostan"],"ea":[]},{"id":"courgette","ro":"dovlecel","en":"courgette","sci":"Cucurbita pepo","node":"eukaryota","k":["courgette","cucurbita pepo","dovlecel","zucchini"],"ra":["zucchini"],"ea":["zucchini"]},{"id":"pepper","ro":"ardei","en":"pepper","sci":"Capsicum annuum","node":"eukaryota","k":["ardei","ardei gras","ardei iute","bell pepper","capsicum annuum","chili","pepper"],"ra":["ardei gras","ardei iute"],"ea":["bell pepper","chili"]},{"id":"aubergine","ro":"vânătă","en":"aubergine","sci":"Solanum melongena","node":"eukaryota","k":["aubergine","eggplant","patlagea vanata","solanum melongena","vanata"],"ra":["pătlăgea vânătă"],"ea":["eggplant"]},{"id":"onion","ro":"ceapă","en":"onion","sci":"Allium cepa","node":"eukaryota","k":["allium cepa","ceapa","onion"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"garlic","ro":"usturoi","en":"garlic","sci":"Allium sativum","node":"eukaryota","k":["allium sativum","garlic","usturoi"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"leek","ro":"praz","en":"leek","sci":"Allium ampeloprasum","node":"eukaryota","k":["allium ampeloprasum","leek","praz"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"carrot","ro":"morcov","en":"carrot","sci":"Daucus carota","node":"eukaryota","k":["carrot","daucus carota","morcov"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"parsley","ro":"pătrunjel","en":"parsley","sci":"Petroselinum crispum","node":"eukaryota","k":["parsley","patrunjel","petroselinum crispum"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"celery","ro":"țelină","en":"celery","sci":"Apium graveolens","node":"eukaryota","k":["apium graveolens","celeriac","celery","telina"],"ra":[],"ea":["celeriac"]},{"id":"dill","ro":"mărar","en":"dill","sci":"Anethum graveolens","node":"eukaryota","k":["anethum graveolens","dill","marar"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"lovage","ro":"leuștean","en":"lovage","sci":"Levisticum officinale","node":"eukaryota","k":["leustean","levisticum officinale","lovage"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"basil","ro":"busuioc","en":"basil","sci":"Ocimum basilicum","node":"eukaryota","k":["basil","busuioc","ocimum basilicum"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"mint","ro":"mentă","en":"mint","sci":"Mentha × piperita","node":"eukaryota","k":["izma","menta","mentha × piperita","mint","peppermint"],"ra":["izmă"],"ea":["peppermint"]},{"id":"thyme","ro":"cimbru","en":"thyme","sci":"Thymus vulgaris","node":"eukaryota","k":["cimbru","thyme","thymus vulgaris"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"rosemary","ro":"rozmarin","en":"rosemary","sci":"Salvia rosmarinus","node":"eukaryota","k":["rosemary","rozmarin","salvia rosmarinus"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"sage","ro":"salvie","en":"sage","sci":"Salvia officinalis","node":"eukaryota","k":["sage","salvia officinalis","salvie"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"lavender","ro":"lavandă","en":"lavender","sci":"Lavandula angustifolia","node":"eukaryota","k":["lavanda","lavandula angustifolia","lavender","levantica"],"ra":["levănțică"],"ea":[]},{"id":"cabbage","ro":"varză","en":"cabbage","sci":"Brassica oleracea","node":"eukaryota","k":["brassica oleracea","cabbage","varza"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"cauliflower","ro":"conopidă","en":"cauliflower","sci":"Brassica oleracea var. botrytis","node":"eukaryota","k":["brassica oleracea var. botrytis","cauliflower","conopida"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"broccoli","ro":"broccoli","en":"broccoli","sci":"Brassica oleracea var. italica","node":"eukaryota","k":["brassica oleracea var. italica","broccoli"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"radish","ro":"ridiche","en":"radish","sci":"Raphanus sativus","node":"eukaryota","k":["radish","raphanus sativus","ridiche"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"beetroot","ro":"sfeclă","en":"beetroot","sci":"Beta vulgaris","node":"eukaryota","k":["beet","beetroot","beta vulgaris","sfecla","sfecla de zahar","sfecla rosie","sugar beet"],"ra":["sfeclă roșie","sfeclă de zahăr"],"ea":["beet","sugar beet"]},{"id":"spinach","ro":"spanac","en":"spinach","sci":"Spinacia oleracea","node":"eukaryota","k":["spanac","spinach","spinacia oleracea"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"lettuce","ro":"salată verde","en":"lettuce","sci":"Lactuca sativa","node":"eukaryota","k":["lactuca sativa","laptuca","lettuce","salata","salata verde"],"ra":["salată","lăptucă"],"ea":[]},{"id":"common_bean","ro":"fasole","en":"common bean","sci":"Phaseolus vulgaris","node":"eukaryota","k":["bean","common bean","fasole","phaseolus vulgaris"],"ra":[],"ea":["bean"]},{"id":"pea","ro":"mazăre","en":"pea","sci":"Pisum sativum","node":"eukaryota","k":["mazare","pea","pisum sativum"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"lentil","ro":"linte","en":"lentil","sci":"Lens culinaris","node":"eukaryota","k":["lens culinaris","lentil","linte"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"chickpea","ro":"năut","en":"chickpea","sci":"Cicer arietinum","node":"eukaryota","k":["chickpea","cicer arietinum","naut"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"soybean","ro":"soia","en":"soybean","sci":"Glycine max","node":"eukaryota","k":["glycine max","soia","soya","soybean"],"ra":[],"ea":["soya"]},{"id":"peanut","ro":"arahide","en":"peanut","sci":"Arachis hypogaea","node":"eukaryota","k":["alune de pamant","arachis hypogaea","arahida","arahide","groundnut","peanut"],"ra":["alune de pământ","arahidă"],"ea":["groundnut"]},{"id":"walnut","ro":"nuc","en":"walnut","sci":"Juglans regia","node":"eukaryota","k":["juglans regia","nuc","nuca","nuci","walnut"],"ra":["nucă","nuci"],"ea":[]},{"id":"hazel","ro":"alun","en":"hazel","sci":"Corylus avellana","node":"eukaryota","k":["alun","aluna","alune","corylus avellana","hazel","hazelnut"],"ra":["alună","alune"],"ea":["hazelnut"]},{"id":"almond","ro":"migdal","en":"almond","sci":"Prunus amygdalus","node":"eukaryota","k":["almond","migdal","migdala","migdale","prunus amygdalus"],"ra":["migdală","migdale"],"ea":[]},{"id":"sweet_chestnut","ro":"castan comestibil","en":"sweet chestnut","sci":"Castanea sativa","node":"eukaryota","k":["castan","castan comestibil","castane","castanea sativa","chestnut","sweet chestnut"],"ra":["castan","castane"],"ea":["chestnut"]},{"id":"horse_chestnut","ro":"castan sălbatic","en":"horse chestnut","sci":"Aesculus hippocastanum","node":"eukaryota","k":["aesculus hippocastanum","castan porcesc","castan salbatic","conker","horse chestnut"],"ra":["castan porcesc"],"ea":["conker"]},{"id":"coffee","ro":"cafea","en":"coffee","sci":"Coffea arabica","node":"eukaryota","k":["arabica","arbore de cafea","cafea","coffea arabica","coffee"],"ra":["arbore de cafea"],"ea":["arabica"]},{"id":"tea_plant","ro":"arbust de ceai","en":"tea plant","sci":"Camellia sinensis","node":"eukaryota","k":["arbore de ceai","arbust de ceai","camellia sinensis","tea","tea plant"],"ra":["arbore de ceai"],"ea":["tea"]},{"id":"cacao","ro":"cacao","en":"cacao","sci":"Theobroma cacao","node":"eukaryota","k":["arbore de cacao","cacao","cocoa","theobroma cacao"],"ra":["arbore de cacao"],"ea":["cocoa"]},{"id":"sugarcane","ro":"trestie de zahăr","en":"sugarcane","sci":"Saccharum officinarum","node":"eukaryota","k":["saccharum officinarum","sugarcane","trestie de zahar"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"sunflower","ro":"floarea-soarelui","en":"sunflower","sci":"Helianthus annuus","node":"eukaryota","k":["floarea soarelui","floarea-soarelui","helianthus annuus","sunflower"],"ra":["floarea soarelui"],"ea":[]},{"id":"rapeseed","ro":"rapiță","en":"rapeseed","sci":"Brassica napus","node":"eukaryota","k":["brassica napus","canola","rapeseed","rapita"],"ra":[],"ea":["canola"]},{"id":"flax","ro":"in","en":"flax","sci":"Linum usitatissimum","node":"eukaryota","k":["flax","in","linseed","linum usitatissimum"],"ra":[],"ea":["linseed"]},{"id":"hemp","ro":"cânepă","en":"hemp","sci":"Cannabis sativa","node":"eukaryota","k":["canepa","cannabis","cannabis sativa","hemp"],"ra":[],"ea":["cannabis"]},{"id":"cotton","ro":"bumbac","en":"cotton","sci":"Gossypium hirsutum","node":"eukaryota","k":["bumbac","cotton","gossypium hirsutum"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"tobacco","ro":"tutun","en":"tobacco","sci":"Nicotiana tabacum","node":"eukaryota","k":["nicotiana tabacum","tobacco","tutun"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"oak","ro":"stejar","en":"oak","sci":"Quercus robur","node":"eukaryota","k":["english oak","gorun","oak","quercus robur","stejar","stejar pedunculat"],"ra":["gorun","stejar pedunculat"],"ea":["English oak"]},{"id":"beech","ro":"fag","en":"beech","sci":"Fagus sylvatica","node":"eukaryota","k":["beech","european beech","fag","fagus sylvatica"],"ra":[],"ea":["European beech"]},{"id":"silver_fir","ro":"brad","en":"silver fir","sci":"Abies alba","node":"eukaryota","k":["abies alba","brad","brad alb","fir","silver fir"],"ra":["brad alb"],"ea":["fir"]},{"id":"norway_spruce","ro":"molid","en":"Norway spruce","sci":"Picea abies","node":"eukaryota","k":["christmas tree","molid","norway spruce","picea abies","spruce"],"ra":[],"ea":["spruce","Christmas tree"]},{"id":"scots_pine","ro":"pin","en":"Scots pine","sci":"Pinus sylvestris","node":"eukaryota","k":["pin","pin silvestru","pine","pinus sylvestris","scots pine"],"ra":["pin silvestru"],"ea":["pine"]},{"id":"european_larch","ro":"zadă","en":"European larch","sci":"Larix decidua","node":"eukaryota","k":["european larch","larch","larice","larix decidua","zada"],"ra":["larice"],"ea":["larch"]},{"id":"mountain_pine","ro":"jneapăn","en":"mountain pine","sci":"Pinus mugo","node":"eukaryota","k":["dwarf pine","jneapan","mountain pine","pinus mugo"],"ra":[],"ea":["dwarf pine"]},{"id":"juniper","ro":"ienupăr","en":"juniper","sci":"Juniperus communis","node":"eukaryota","k":["ienupar","juniper","juniperus communis"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"yew","ro":"tisă","en":"yew","sci":"Taxus baccata","node":"eukaryota","k":["european yew","taxus baccata","tisa","yew"],"ra":[],"ea":["European yew"]},{"id":"linden","ro":"tei","en":"linden","sci":"Tilia tomentosa","node":"eukaryota","k":["lime tree","linden","tei","tei argintiu","tei pucios","tilia tomentosa"],"ra":["tei argintiu","tei pucios"],"ea":["lime tree"]},{"id":"silver_birch","ro":"mesteacăn","en":"silver birch","sci":"Betula pendula","node":"eukaryota","k":["betula pendula","birch","mesteacan","silver birch"],"ra":[],"ea":["birch"]},{"id":"willow","ro":"salcie","en":"willow","sci":"Salix alba","node":"eukaryota","k":["salcie","salcie plangatoare","salix alba","white willow","willow"],"ra":["salcie plângătoare"],"ea":["white willow"]},{"id":"poplar","ro":"plop","en":"poplar","sci":"Populus nigra","node":"eukaryota","k":["black poplar","plop","poplar","populus nigra"],"ra":[],"ea":["black poplar"]},{"id":"maple","ro":"paltin de munte","en":"maple","sci":"Acer pseudoplatanus","node":"eukaryota","k":["acer pseudoplatanus","artar","maple","paltin","paltin de munte","sycamore"],"ra":["paltin","arțar"],"ea":["sycamore"]},{"id":"ash","ro":"frasin","en":"ash","sci":"Fraxinus excelsior","node":"eukaryota","k":["ash","european ash","frasin","fraxinus excelsior"],"ra":[],"ea":["European ash"]},{"id":"hornbeam","ro":"carpen","en":"hornbeam","sci":"Carpinus betulus","node":"eukaryota","k":["carpen","carpinus betulus","hornbeam"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"black_locust","ro":"salcâm","en":"black locust","sci":"Robinia pseudoacacia","node":"eukaryota","k":["black locust","false acacia","robinia pseudoacacia","salcam"],"ra":[],"ea":["false acacia"]},{"id":"elder","ro":"soc","en":"elder","sci":"Sambucus nigra","node":"eukaryota","k":["elder","elderberry","sambucus nigra","soc","soc negru"],"ra":["soc negru"],"ea":["elderberry"]},{"id":"dog_rose","ro":"măceș","en":"dog rose","sci":"Rosa canina","node":"eukaryota","k":["dog rose","maceasa","maces","rosa canina","rosehip"],"ra":["măceașă"],"ea":["rosehip"]},{"id":"lilac","ro":"liliac (arbust)","en":"lilac","sci":"Syringa vulgaris","node":"eukaryota","k":["lilac","liliac","liliac (arbust)","syringa","syringa vulgaris"],"ra":["liliac","syringa"],"ea":[]},{"id":"rose","ro":"trandafir","en":"rose","sci":"Rosa × hybrida","node":"eukaryota","k":["garden rose","rosa × hybrida","rose","trandafir","trandafiri"],"ra":["trandafiri"],"ea":["garden rose"]},{"id":"tulip","ro":"lalea","en":"tulip","sci":"Tulipa gesneriana","node":"eukaryota","k":["lalea","lalele","tulip","tulipa gesneriana"],"ra":["lalele"],"ea":[]},{"id":"snowdrop","ro":"ghiocel","en":"snowdrop","sci":"Galanthus nivalis","node":"eukaryota","k":["galanthus nivalis","ghiocei","ghiocel","snowdrop"],"ra":["ghiocei"],"ea":[]},{"id":"edelweiss","ro":"floare-de-colț","en":"edelweiss","sci":"Leontopodium alpinum","node":"eukaryota","k":["edelweiss","floare-de-colt","floarea reginei","leontopodium alpinum"],"ra":["floarea reginei"],"ea":[]},{"id":"peony","ro":"bujor","en":"peony","sci":"Paeonia officinalis","node":"eukaryota","k":["bujor","paeonia officinalis","peony"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"madonna_lily","ro":"crin","en":"Madonna lily","sci":"Lilium candidum","node":"eukaryota","k":["crin","lilium candidum","lily","madonna lily"],"ra":[],"ea":["lily"]},{"id":"orchid","ro":"orhidee","en":"orchid","sci":"Phalaenopsis amabilis","node":"eukaryota","k":["moth orchid","orchid","orhidee","phalaenopsis amabilis"],"ra":[],"ea":["moth orchid"]},{"id":"geranium","ro":"mușcată","en":"geranium","sci":"Pelargonium × hortorum","node":"eukaryota","k":["geranium","muscata","muscate","pelargonium","pelargonium × hortorum"],"ra":["mușcate"],"ea":["pelargonium"]},{"id":"chamomile","ro":"mușețel","en":"chamomile","sci":"Matricaria chamomilla","node":"eukaryota","k":["chamomile","matricaria chamomilla","musetel"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"dandelion","ro":"păpădie","en":"dandelion","sci":"Taraxacum officinale","node":"eukaryota","k":["dandelion","papadie","taraxacum officinale"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"stinging_nettle","ro":"urzică","en":"stinging nettle","sci":"Urtica dioica","node":"eukaryota","k":["nettle","stinging nettle","urtica dioica","urzica"],"ra":[],"ea":["nettle"]},{"id":"white_clover","ro":"trifoi","en":"white clover","sci":"Trifolium repens","node":"eukaryota","k":["clover","trifoi","trifolium repens","white clover"],"ra":[],"ea":["clover"]},{"id":"common_poppy","ro":"mac","en":"common poppy","sci":"Papaver rhoeas","node":"eukaryota","k":["common poppy","mac","mac de camp","papaver rhoeas","poppy"],"ra":["mac de câmp"],"ea":["poppy"]},{"id":"mistletoe","ro":"vâsc","en":"mistletoe","sci":"Viscum album","node":"eukaryota","k":["mistletoe","vasc","viscum album"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"cactus","ro":"cactus","en":"cactus","sci":"Opuntia ficus-indica","node":"eukaryota","k":["cactus","cactusi","opuntia ficus-indica","prickly pear"],"ra":["cactuși"],"ea":["prickly pear"]},{"id":"fig","ro":"smochin","en":"fig","sci":"Ficus carica","node":"eukaryota","k":["ficus","ficus carica","fig","smochin","smochina"],"ra":["smochin","smochină","ficus"],"ea":["ficus"]},{"id":"bamboo","ro":"bambus","en":"bamboo","sci":"Phyllostachys edulis","node":"eukaryota","k":["bamboo","bambus","moso bamboo","phyllostachys edulis"],"ra":[],"ea":["moso bamboo"]},{"id":"giant_sequoia","ro":"sequoia","en":"giant sequoia","sci":"Sequoiadendron giganteum","node":"eukaryota","k":["arbore mamut","giant sequoia","sequoia","sequoiadendron giganteum"],"ra":["arbore mamut"],"ea":["sequoia"]},{"id":"baobab","ro":"baobab","en":"baobab","sci":"Adansonia digitata","node":"eukaryota","k":["adansonia digitata","baobab"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"ginkgo","ro":"ginkgo","en":"ginkgo","sci":"Ginkgo biloba","node":"eukaryota","k":["arborele pagodelor","ginkgo","ginkgo biloba","maidenhair tree"],"ra":["arborele pagodelor"],"ea":["maidenhair tree"]},{"id":"water_lily","ro":"nufăr","en":"water lily","sci":"Nymphaea alba","node":"eukaryota","k":["nufar","nufar alb","nymphaea alba","water lily","white water lily"],"ra":["nufăr alb"],"ea":["white water lily"]},{"id":"sundew","ro":"roua-cerului","en":"sundew","sci":"Drosera rotundifolia","node":"eukaryota","k":["drosera","drosera rotundifolia","roua-cerului","sundew"],"ra":["drosera"],"ea":[]},{"id":"venus_flytrap","ro":"capcana-muștelor","en":"Venus flytrap","sci":"Dionaea muscipula","node":"eukaryota","k":["capcana-mustelor","dionaea muscipula","dioneea","venus flytrap"],"ra":["dioneea"],"ea":[]},{"id":"thale_cress","ro":"arabidopsis","en":"thale cress","sci":"Arabidopsis thaliana","node":"eukaryota","k":["arabidopsis","arabidopsis thaliana","thale cress"],"ra":[],"ea":["Arabidopsis"]},{"id":"bracken","ro":"ferigă","en":"bracken","sci":"Pteridium aquilinum","node":"eukaryota","k":["bracken","feriga","feriga comuna","fern","pteridium aquilinum"],"ra":["ferigă comună"],"ea":["fern"]},{"id":"moss","ro":"mușchi","en":"moss","sci":"Polytrichum commune","node":"eukaryota","k":["haircap moss","moss","muschi","muschi de pamant","muschi verde","polytrichum commune"],"ra":["mușchi de pământ","mușchi verde"],"ea":["haircap moss"]},{"id":"peat_moss","ro":"mușchi de turbă","en":"peat moss","sci":"Sphagnum palustre","node":"eukaryota","k":["muschi de turba","peat moss","sfagnum","sphagnum","sphagnum palustre"],"ra":["sphagnum","mușchi de turbă","sfagnum"],"ea":["sphagnum"]},{"id":"horsetail","ro":"coada-calului","en":"horsetail","sci":"Equisetum arvense","node":"eukaryota","k":["coada-calului","equisetum arvense","field horsetail","horsetail"],"ra":[],"ea":["field horsetail"]},{"id":"chlamydomonas","ro":"chlamydomonas","en":"Chlamydomonas","sci":"Chlamydomonas reinhardtii","node":"eukaryota","k":["alga verde unicelulara","chlamydomonas","chlamydomonas reinhardtii","green alga"],"ra":["algă verde unicelulară"],"ea":["green alga"]},{"id":"chlorella","ro":"chlorella","en":"Chlorella","sci":"Chlorella vulgaris","node":"eukaryota","k":["chlorella","chlorella vulgaris"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"volvox","ro":"volvox","en":"Volvox","sci":"Volvox carteri","node":"eukaryota","k":["volvox","volvox carteri"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"sea_lettuce","ro":"salată de mare","en":"sea lettuce","sci":"Ulva lactuca","node":"eukaryota","k":["salata de mare","sea lettuce","ulva","ulva lactuca"],"ra":["ulva"],"ea":["Ulva"]},{"id":"stonewort","ro":"chara","en":"stonewort","sci":"Chara vulgaris","node":"eukaryota","k":["alge caracee","chara","chara vulgaris","stonewort"],"ra":["alge caracee"],"ea":["Chara"]},{"id":"nori","ro":"nori","en":"nori","sci":"Pyropia yezoensis","node":"eukaryota","k":["alge rosii","laver","nori","porphyra","pyropia yezoensis","red algae"],"ra":["alge roșii","porphyra"],"ea":["red algae","laver"]},{"id":"agar_alga","ro":"algă roșie de agar","en":"agar alga","sci":"Gelidium amansii","node":"eukaryota","k":["agar alga","alga agar","alga rosie de agar","gelidium","gelidium amansii"],"ra":["alga agar"],"ea":["Gelidium"]},{"id":"kelp","ro":"varec","en":"kelp","sci":"Macrocystis pyrifera","node":"eukaryota","k":["alge brune","giant kelp","kelp","laminaria","macrocystis pyrifera","varec"],"ra":["kelp","laminaria","alge brune"],"ea":["giant kelp"]},{"id":"kombu","ro":"kombu","en":"kombu","sci":"Saccharina japonica","node":"eukaryota","k":["kelp","kombu","saccharina japonica"],"ra":[],"ea":["kelp"]},{"id":"sargassum","ro":"sargasum","en":"sargassum","sci":"Sargassum natans","node":"eukaryota","k":["alge sargasso","gulfweed","sargassum","sargassum natans","sargasum"],"ra":["alge sargasso"],"ea":["gulfweed"]},{"id":"bladderwrack","ro":"fucus","en":"bladderwrack","sci":"Fucus vesiculosus","node":"eukaryota","k":["alge brune de tarm","bladderwrack","fucus","fucus vesiculosus"],"ra":["alge brune de țărm"],"ea":["Fucus"]},{"id":"diatom","ro":"diatomee","en":"diatom","sci":"Phaeodactylum tricornutum","node":"eukaryota","k":["diatom","diatomee","diatomeu","phaeodactylum tricornutum"],"ra":["diatomeu"],"ea":[]},{"id":"dinoflagellate","ro":"dinoflagelate","en":"dinoflagellate","sci":"Karenia brevis","node":"eukaryota","k":["dinoflagelat","dinoflagelate","dinoflagellate","karenia brevis","red tide"],"ra":["dinoflagelat"],"ea":["red tide"]},{"id":"sea_sparkle","ro":"noctiluca","en":"sea sparkle","sci":"Noctiluca scintillans","node":"eukaryota","k":["lumina marii","noctiluca","noctiluca scintillans","sea sparkle"],"ra":["lumina mării"],"ea":["Noctiluca"]},{"id":"coccolithophore","ro":"cocolitofor","en":"coccolithophore","sci":"Gephyrocapsa huxleyi","node":"eukaryota","k":["coccolithophore","cocolitofor","emiliania","gephyrocapsa huxleyi"],"ra":["emiliania"],"ea":["Emiliania"]},{"id":"foraminiferan","ro":"foraminifer","en":"foraminiferan","sci":"Globigerina bulloides","node":"eukaryota","k":["foraminifer","foraminiferan","foraminifere","forams","globigerina bulloides"],"ra":["foraminifere"],"ea":["forams"]},{"id":"radiolarian","ro":"radiolar","en":"radiolarian","sci":"Acantharea","node":"eukaryota","k":["acantharea","radiolar","radiolari","radiolarian"],"ra":["radiolari"],"ea":[]},{"id":"paramecium","ro":"parameci","en":"paramecium","sci":"Paramecium caudatum","node":"eukaryota","k":["papucul","parameci","paramecium","paramecium caudatum","slipper animalcule"],"ra":["paramecium","papucul"],"ea":["slipper animalcule"]},{"id":"stentor","ro":"stentor","en":"Stentor","sci":"Stentor coeruleus","node":"eukaryota","k":["stentor","stentor coeruleus","trumpet animalcule"],"ra":[],"ea":["trumpet animalcule"]},{"id":"vorticella","ro":"vorticelă","en":"Vorticella","sci":"Vorticella campanula","node":"eukaryota","k":["bell animalcule","vorticela","vorticella","vorticella campanula"],"ra":[],"ea":["bell animalcule"]},{"id":"euglena","ro":"euglenă","en":"Euglena","sci":"Euglena gracilis","node":"eukaryota","k":["euglena","euglena gracilis"],"ra":["euglena"],"ea":[]},{"id":"malaria_parasite","ro":"plasmodiu","en":"malaria parasite","sci":"Plasmodium falciparum","node":"eukaryota","k":["malaria parasite","malarie","parazitul malariei","plasmodiu","plasmodium","plasmodium falciparum"],"ra":["parazitul malariei","malarie"],"ea":["Plasmodium"]},{"id":"toxoplasma","ro":"toxoplasma","en":"Toxoplasma","sci":"Toxoplasma gondii","node":"eukaryota","k":["toxoplasma","toxoplasma gondii","toxoplasmoza"],"ra":["toxoplasmoză"],"ea":[]},{"id":"giardia","ro":"giardia","en":"Giardia","sci":"Giardia intestinalis","node":"eukaryota","k":["giardia","giardia intestinalis","lamblia"],"ra":["lamblia"],"ea":[]},{"id":"trypanosoma","ro":"tripanosoma","en":"Trypanosoma","sci":"Trypanosoma brucei","node":"eukaryota","k":["boala somnului","sleeping sickness parasite","tripanosoma","trypanosoma","trypanosoma brucei"],"ra":["boala somnului"],"ea":["sleeping sickness parasite"]},{"id":"leishmania","ro":"leishmania","en":"Leishmania","sci":"Leishmania major","node":"eukaryota","k":["leishmania","leishmania major"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"trichomonas","ro":"trichomonas","en":"Trichomonas","sci":"Trichomonas vaginalis","node":"eukaryota","k":["trichomonas","trichomonas vaginalis"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"brain_eating_amoeba","ro":"naegleria","en":"brain-eating amoeba","sci":"Naegleria fowleri","node":"eukaryota","k":["amiba care mananca creierul","brain-eating amoeba","naegleria","naegleria fowleri"],"ra":["amiba care mănâncă creierul"],"ea":["Naegleria"]},{"id":"potato_blight","ro":"mana cartofului","en":"potato blight","sci":"Phytophthora infestans","node":"eukaryota","k":["late blight","mana cartofului","phytophthora","phytophthora infestans","potato blight"],"ra":["phytophthora"],"ea":["late blight"]},{"id":"grapevine_downy_mildew","ro":"mana viței-de-vie","en":"grapevine downy mildew","sci":"Plasmopara viticola","node":"eukaryota","k":["downy mildew","grapevine downy mildew","mana","mana vitei-de-vie","plasmopara viticola"],"ra":["mana"],"ea":["downy mildew"]},{"id":"methanogen","ro":"metanogen","en":"methanogen","sci":"Methanobrevibacter smithii","node":"archaea","k":["arhee metanogena","metanogen","metanogene","methanobrevibacter smithii","methanogen","methanogenic archaea"],"ra":["arhee metanogenă","metanogene"],"ea":["methanogenic archaea"]},{"id":"rumen_methanogen","ro":"metanogen din rumen","en":"rumen methanogen","sci":"Methanobrevibacter ruminantium","node":"archaea","k":["metanogen din rumen","metanogenul vacii","methanobrevibacter ruminantium","rumen methanogen"],"ra":["metanogenul vacii"],"ea":[]},{"id":"halobacterium","ro":"halobacterie","en":"Halobacterium","sci":"Halobacterium salinarum","node":"archaea","k":["arhee de sare","halobacterie","halobacterium","halobacterium salinarum","salt-loving archaea"],"ra":["arhee de sare"],"ea":["salt-loving archaea"]},{"id":"sulfolobus","ro":"sulfolobus","en":"Sulfolobus","sci":"Saccharolobus solfataricus","node":"archaea","k":["arhee din izvoare fierbinti","saccharolobus solfataricus","sulfolobus"],"ra":["arhee din izvoare fierbinți"],"ea":[]},{"id":"pyrococcus","ro":"pyrococcus","en":"Pyrococcus","sci":"Pyrococcus furiosus","node":"archaea","k":["pyrococcus","pyrococcus furiosus"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"asgard_archaea","ro":"lokiarhee","en":"Asgard archaea","sci":"Prometheoarchaeum syntrophicum","node":"archaea","k":["arhee asgard","asgard archaea","lokiarchaeota","lokiarhee","prometheoarchaeum syntrophicum"],"ra":["arhee Asgard","lokiarchaeota"],"ea":["Lokiarchaeota"],"note":{"ro":"Dacă eucariotele provin din interiorul grupului Asgard, cum arată cele mai multe analize recente (Eme et al. 2023), linia acestor arhee s-a despărțit de a ta ceva mai târziu decât a celorlalte arhee.","en":"If eukaryotes arose from within the Asgard group, as most recent analyses find (Eme et al. 2023), the line of these archaea parted from yours somewhat later than the other archaea did."}},{"id":"nitrosopumilus","ro":"nitrosopumilus","en":"Nitrosopumilus","sci":"Nitrosopumilus maritimus","node":"archaea","k":["arhee marine","nitrosopumilus","nitrosopumilus maritimus"],"ra":["arhee marine"],"ea":[]},{"id":"e_coli","ro":"E. coli","en":"E. coli","sci":"Escherichia coli","node":"luca","k":["colibacil","e. coli","escherichia coli"],"ra":["escherichia coli","colibacil"],"ea":[]},{"id":"salmonella","ro":"salmonella","en":"Salmonella","sci":"Salmonella enterica","node":"luca","k":["salmonela","salmonella","salmonella enterica"],"ra":["salmonela"],"ea":[]},{"id":"lactobacillus_bulgaricus","ro":"lactobacil bulgăresc","en":"Lactobacillus bulgaricus","sci":"Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus","node":"luca","k":["bacteria iaurtului","bacterii lactice","lactobacil","lactobacil bulgaresc","lactobacillus","lactobacillus bulgaricus","lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus","yogurt bacteria"],"ra":["lactobacil","bacteria iaurtului","bacterii lactice"],"ea":["yogurt bacteria","lactobacillus"]},{"id":"streptococcus_thermophilus","ro":"streptococul iaurtului","en":"Streptococcus thermophilus","sci":"Streptococcus thermophilus","node":"luca","k":["streptococcus thermophilus","streptococul iaurtului","yogurt streptococcus"],"ra":["streptococcus thermophilus"],"ea":["yogurt streptococcus"]},{"id":"lactobacillus_acidophilus","ro":"lactobacil acidofil","en":"Lactobacillus acidophilus","sci":"Lactobacillus acidophilus","node":"luca","k":["acidophilus","lactobacil acidofil","lactobacillus acidophilus"],"ra":["acidophilus"],"ea":["acidophilus"]},{"id":"bifidobacterium","ro":"bifidobacterii","en":"Bifidobacterium","sci":"Bifidobacterium longum","node":"luca","k":["bifidobacterii","bifidobacterium","bifidobacterium longum","bifidus"],"ra":["bifidus"],"ea":["bifidus"]},{"id":"staphylococcus_aureus","ro":"stafilococ auriu","en":"Staphylococcus aureus","sci":"Staphylococcus aureus","node":"luca","k":["stafilococ","stafilococ auriu","staph","staphylococcus aureus"],"ra":["stafilococ"],"ea":["staph"]},{"id":"streptococcus","ro":"streptococ","en":"Streptococcus","sci":"Streptococcus pyogenes","node":"luca","k":["strep throat bacteria","streptococ","streptococ piogen","streptococcus","streptococcus pyogenes"],"ra":["streptococ piogen"],"ea":["strep throat bacteria"]},{"id":"tuberculosis_bacterium","ro":"bacilul Koch","en":"tuberculosis bacterium","sci":"Mycobacterium tuberculosis","node":"luca","k":["bacilul koch","mycobacterium tuberculosis","tb","tuberculosis bacterium","tuberculoza"],"ra":["tuberculoză"],"ea":["TB"]},{"id":"botulism_bacterium","ro":"bacteria botulismului","en":"botulism bacterium","sci":"Clostridium botulinum","node":"luca","k":["bacteria botulismului","botulism","botulism bacterium","clostridium","clostridium botulinum"],"ra":["botulism","clostridium"],"ea":["Clostridium botulinum"]},{"id":"tetanus_bacterium","ro":"bacilul tetanosului","en":"tetanus bacterium","sci":"Clostridium tetani","node":"luca","k":["bacilul tetanosului","clostridium tetani","tetanos","tetanus bacterium"],"ra":["tetanos"],"ea":[]},{"id":"helicobacter_pylori","ro":"helicobacter","en":"Helicobacter pylori","sci":"Helicobacter pylori","node":"luca","k":["helicobacter","helicobacter pylori","stomach ulcer bacteria"],"ra":["helicobacter pylori"],"ea":["stomach ulcer bacteria"]},{"id":"cholera_bacterium","ro":"vibrionul holerei","en":"cholera bacterium","sci":"Vibrio cholerae","node":"luca","k":["cholera bacterium","holera","vibrio cholerae","vibrionul holerei"],"ra":["holeră"],"ea":[]},{"id":"plague_bacterium","ro":"bacilul ciumei","en":"plague bacterium","sci":"Yersinia pestis","node":"luca","k":["bacilul ciumei","ciuma","plague bacterium","yersinia","yersinia pestis"],"ra":["ciumă","yersinia"],"ea":[]},{"id":"hay_bacillus","ro":"bacillus subtilis","en":"hay bacillus","sci":"Bacillus subtilis","node":"luca","k":["bacillus subtilis","bacilul fanului","hay bacillus"],"ra":["bacilul fânului"],"ea":["Bacillus subtilis"]},{"id":"listeria","ro":"listeria","en":"Listeria","sci":"Listeria monocytogenes","node":"luca","k":["listeria","listeria monocytogenes"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"lyme_disease_bacterium","ro":"borrelia","en":"Lyme disease bacterium","sci":"Borreliella burgdorferi","node":"luca","k":["boala lyme","borrelia","borreliella burgdorferi","lyme disease bacterium"],"ra":["boala Lyme"],"ea":["Borrelia"]},{"id":"pneumococcus","ro":"pneumococ","en":"pneumococcus","sci":"Streptococcus pneumoniae","node":"luca","k":["pneumococ","pneumococcus","streptococcus pneumoniae"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"wolbachia","ro":"wolbachia","en":"Wolbachia","sci":"Wolbachia pipientis","node":"luca","k":["wolbachia","wolbachia pipientis"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"rhizobium","ro":"rhizobium","en":"Rhizobium","sci":"Rhizobium leguminosarum","node":"luca","k":["bacterii nodulare","nitrogen-fixing bacteria","rhizobium","rhizobium leguminosarum"],"ra":["bacterii nodulare"],"ea":["nitrogen-fixing bacteria"]},{"id":"streptomyces","ro":"streptomyces","en":"Streptomyces","sci":"Streptomyces coelicolor","node":"luca","k":["actinomicete","streptomyces","streptomyces coelicolor"],"ra":["actinomicete"],"ea":[]},{"id":"deinococcus","ro":"deinococcus","en":"Deinococcus","sci":"Deinococcus radiodurans","node":"luca","k":["conan bacteria","deinococcus","deinococcus radiodurans","radiation-resistant bacterium"],"ra":["conan bacteria"],"ea":["radiation-resistant bacterium"]},{"id":"cyanobacteria","ro":"cianobacterii","en":"cyanobacteria","sci":"Synechocystis sp. PCC 6803","node":"luca","k":["alge albastre-verzi","blue-green algae","cianobacterie","cianobacterii","cyanobacteria","synechocystis sp. pcc 6803"],"ra":["alge albastre-verzi","cianobacterie"],"ea":["blue-green algae"]},{"id":"spirulina","ro":"spirulină","en":"spirulina","sci":"Limnospira platensis","node":"luca","k":["limnospira platensis","spirulina"],"ra":["spirulina"],"ea":[]},{"id":"prochlorococcus","ro":"prochlorococcus","en":"Prochlorococcus","sci":"Prochlorococcus marinus","node":"luca","k":["prochlorococcus","prochlorococcus marinus"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"virus","ro":"virus","en":"virus","sci":"","node":"none","k":["virus","viruses","virusi","virusuri"],"ra":["viruși","virusuri"],"ea":["viruses"],"note":{"ro":"Virusurile nu stau pe arborele vieții: nu au celule și nu se înmulțesc singure, așa că nu au un loc sigur pe el.","en":"Viruses do not sit on the tree of life: they have no cells and cannot reproduce on their own, so they have no settled place on it."}},{"id":"coronavirus","ro":"coronavirus","en":"coronavirus","sci":"SARS-CoV-2","node":"none","k":["coronavirus","covid","sars-cov-2"],"ra":["SARS-CoV-2","covid"],"ea":["SARS-CoV-2","COVID"],"note":{"ro":"Virusurile nu stau pe arborele vieții: nu au celule și nu se înmulțesc singure, așa că nu au un loc sigur pe el.","en":"Viruses do not sit on the tree of life: they have no cells and cannot reproduce on their own, so they have no settled place on it."}},{"id":"influenza_virus","ro":"virusul gripal","en":"influenza virus","sci":"Influenza A virus","node":"none","k":["flu","gripa","influenza a virus","influenza virus","virusul gripal"],"ra":["gripă"],"ea":["flu"],"note":{"ro":"Virusurile nu stau pe arborele vieții: nu au celule și nu se înmulțesc singure, așa că nu au un loc sigur pe el.","en":"Viruses do not sit on the tree of life: they have no cells and cannot reproduce on their own, so they have no settled place on it."}},{"id":"hiv","ro":"HIV","en":"HIV","sci":"Human immunodeficiency virus 1","node":"none","k":["hiv","human immunodeficiency virus 1","virusul hiv"],"ra":["virusul HIV"],"ea":[],"note":{"ro":"Virusurile nu stau pe arborele vieții: nu au celule și nu se înmulțesc singure, așa că nu au un loc sigur pe el.","en":"Viruses do not sit on the tree of life: they have no cells and cannot reproduce on their own, so they have no settled place on it."}},{"id":"bacteriophage","ro":"bacteriofag","en":"bacteriophage","sci":"Escherichia virus T4","node":"none","k":["bacteriofag","bacteriophage","escherichia virus t4","phage"],"ra":[],"ea":["phage"],"note":{"ro":"Virusurile nu stau pe arborele vieții: nu au celule și nu se înmulțesc singure, așa că nu au un loc sigur pe el.","en":"Viruses do not sit on the tree of life: they have no cells and cannot reproduce on their own, so they have no settled place on it."}},{"id":"tobacco_mosaic_virus","ro":"virusul mozaicului tutunului","en":"tobacco mosaic virus","sci":"Tobacco mosaic virus","node":"none","k":["tmv","tobacco mosaic virus","virusul mozaicului tutunului"],"ra":[],"ea":["TMV"],"note":{"ro":"Virusurile nu stau pe arborele vieții: nu au celule și nu se înmulțesc singure, așa că nu au un loc sigur pe el.","en":"Viruses do not sit on the tree of life: they have no cells and cannot reproduce on their own, so they have no settled place on it."}},{"id":"dinosaur","ro":"dinozaur","en":"dinosaur","sci":"Dinosauria","node":"extinct","k":["dinosaur","dinosauria","dinosaurs","dinozaur","dinozauri"],"ra":["dinozauri"],"ea":["dinosaurs"],"note":{"ro":"Dispărut. Păsările sunt dinozauri: încearcă „găină”.","en":"Extinct. Birds are dinosaurs: try “chicken”."},"see":"chicken"},{"id":"tyrannosaurus","ro":"tiranozaur","en":"Tyrannosaurus","sci":"Tyrannosaurus rex","node":"extinct","k":["t. rex","tiranozaur","tyrannosaurus","tyrannosaurus rex"],"ra":["T. rex"],"ea":["T. rex"],"note":{"ro":"Dispărut. Cea mai apropiată rudă vie: păsările. Încearcă „găină”.","en":"Extinct. Its nearest living relatives are birds: try “chicken”."},"see":"chicken"},{"id":"woolly_mammoth","ro":"mamut","en":"woolly mammoth","sci":"Mammuthus primigenius","node":"extinct","k":["mammoth","mammuthus primigenius","mamut","mamut lanos","woolly mammoth"],"ra":["mamut lânos"],"ea":["mammoth"],"note":{"ro":"Dispărut. Încearcă „elefant”: mamutul era un elefant.","en":"Extinct. Try “elephant”: the mammoth was one."},"see":"african_elephant"},{"id":"dodo","ro":"dodo","en":"dodo","sci":"Raphus cucullatus","node":"extinct","k":["dodo","raphus cucullatus"],"ra":[],"ea":[],"note":{"ro":"Dispărut. Dodo era un porumbel mare: încearcă „porumbel”.","en":"Extinct. The dodo was a large pigeon: try “pigeon”."},"see":"rock_dove"},{"id":"neanderthal","ro":"neanderthalian","en":"Neanderthal","sci":"Homo neanderthalensis","node":"extinct","k":["homo neanderthalensis","neanderthal","neanderthalian","omul de neanderthal"],"ra":["omul de Neanderthal"],"ea":[],"note":{"ro":"Dispărut. O ramură soră a noastră, mai apropiată de noi decât cimpanzeul; mulți oameni de azi poartă o parte din ADN-ul neanderthalienilor.","en":"Extinct. A sister lineage of ours, closer to us than the chimpanzee; many people today carry some Neanderthal DNA."}},{"id":"megalodon","ro":"megalodon","en":"megalodon","sci":"Otodus megalodon","node":"extinct","k":["megalodon","otodus megalodon"],"ra":[],"ea":[],"note":{"ro":"Dispărut. Era un rechin: încearcă „rechin”.","en":"Extinct. It was a shark: try “shark”."},"see":"great_white_shark"},{"id":"trilobite","ro":"trilobit","en":"trilobite","sci":"Trilobita","node":"extinct","k":["trilobit","trilobita","trilobite","trilobiti"],"ra":["trilobiți"],"ea":[],"note":{"ro":"Dispărut. Era un artropod, ca insectele și racii: încearcă „rac”.","en":"Extinct. It was an arthropod, like insects and crayfish: try “crayfish”."},"see":"noble_crayfish"},{"id":"olive","ro":"măslin","en":"olive","sci":"Olea europaea","node":"eukaryota","k":["maslin","masline","olea europaea","oliva","olive","olive tree"],"ra":["olivă","măsline"],"ea":["olive tree"]},{"id":"meadow_grass","ro":"iarbă","en":"grass","sci":"Poa pratensis","node":"eukaryota","k":["firuta","grass","iarba","iarba campului","meadow grass","poa pratensis"],"ra":["firuță","iarba câmpului"],"ea":["meadow grass"]},{"id":"reed","ro":"stuf","en":"reed","sci":"Phragmites australis","node":"eukaryota","k":["common reed","phragmites australis","reed","stuf","trestie"],"ra":["trestie"],"ea":["common reed"]},{"id":"duckweed","ro":"lintiță","en":"duckweed","sci":"Lemna minor","node":"eukaryota","k":["common duckweed","duckweed","lemna minor","linte de apa","lintita"],"ra":["linte de apă"],"ea":["common duckweed"]},{"id":"sparrowhawk","ro":"uliu păsărar","en":"sparrowhawk","sci":"Accipiter nisus","node":"amniota","k":["accipiter nisus","hawk","sparrowhawk","uliu","uliu pasarar"],"ra":["uliu"],"ea":["hawk"]},{"id":"skylark","ro":"ciocârlie","en":"skylark","sci":"Alauda arvensis","node":"amniota","k":["alauda arvensis","ciocarlie","ciocarlie de camp","lark","skylark"],"ra":["ciocârlie de câmp"],"ea":["lark"]},{"id":"jaguar","ro":"jaguar","en":"jaguar","sci":"Panthera onca","node":"boreoeutheria","k":["jaguar","panthera onca"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"puma","ro":"pumă","en":"puma","sci":"Puma concolor","node":"boreoeutheria","k":["cougar","cuguar","mountain lion","puma","puma concolor"],"ra":["puma","cuguar"],"ea":["cougar","mountain lion"]},{"id":"stoat","ro":"hermină","en":"stoat","sci":"Mustela erminea","node":"boreoeutheria","k":["ermine","hermina","mustela erminea","stoat"],"ra":[],"ea":["ermine"]},{"id":"meerkat","ro":"suricată","en":"meerkat","sci":"Suricata suricatta","node":"boreoeutheria","k":["meerkat","suricata","suricata suricatta"],"ra":[],"ea":[]},{"id":"lemming","ro":"leming","en":"lemming","sci":"Lemmus lemmus","node":"euarchontoglires","k":["leming","lemming","lemmus lemmus"],"ra":["lemming"],"ea":[]}],"mito":{"band":[1210.0,2053.0],"src":"Bet18","span":{"ro":"1,21–2,05 miliarde de ani","en":"1.21–2.05 billion years"}},"plastid":{"band":[1900.0,2300.0],"src":"SB17","span":{"ro":"1,9–2,3 miliarde de ani","en":"1.9–2.3 billion years"}},"src":{"Kud23":{"label":"Kuderna et al. 2023, Science","url":"https://doi.org/10.1126/science.abn7829"},"Kud23p":{"label":"Kuderna et al. 2023, preprint bioRxiv","url":"https://doi.org/10.1101/2023.05.02.538995"},"Sca12":{"label":"Scally et al. 2012, Nature","url":"https://doi.org/10.1038/nature10842"},"Lan12":{"label":"Langergraber et al. 2012, PNAS","url":"https://doi.org/10.1073/pnas.1211740109"},"Moo16":{"label":"Moorjani et al. 2016, PNAS","url":"https://doi.org/10.1073/pnas.1600374113"},"dR18":{"label":"dos Reis et al. 2018, Systematic Biology","url":"https://doi.org/10.1093/sysbio/syy001"},"Spr12":{"label":"Springer et al. 2012, PLoS ONE","url":"https://doi.org/10.1371/journal.pone.0049521"},"Car14":{"label":"Carbone et al. 2014, Nature","url":"https://doi.org/10.1038/nature13679"},"Fol23":{"label":"Foley et al. 2023, Science","url":"https://doi.org/10.1126/science.abl8189"},"AC22":{"label":"Álvarez-Carretero et al. 2022, Nature","url":"https://doi.org/10.1038/s41586-021-04341-1"},"dR12":{"label":"dos Reis et al. 2012, Proc. R. Soc. B","url":"https://doi.org/10.1098/rspb.2012.0683"},"Iri17":{"label":"Irisarri et al. 2017, Nature Ecology & Evolution","url":"https://doi.org/10.1038/s41559-017-0240-5"},"dR15":{"label":"dos Reis et al. 2015, Current Biology","url":"https://doi.org/10.1016/j.cub.2015.09.066"},"B15":{"label":"Benton et al. 2015, Palaeontologia Electronica","url":"https://doi.org/10.26879/424"},"Par11":{"label":"Parfrey et al. 2011, PNAS","url":"https://doi.org/10.1073/pnas.1110633108"},"Bet18":{"label":"Betts et al. 2018, Nature Ecology & Evolution","url":"https://doi.org/10.1038/s41559-018-0644-x"},"Str21":{"label":"Strassert et al. 2021, Nature Communications","url":"https://doi.org/10.1038/s41467-021-22044-z"},"Moo24":{"label":"Moody et al. 2024, Nature Ecology & Evolution","url":"https://doi.org/10.1038/s41559-024-02461-1"},"SB17":{"label":"Sánchez-Baracaldo et al. 2017, PNAS","url":"https://doi.org/10.1073/pnas.1620089114"},"Sch23":{"label":"Schultz et al. 2023, Nature","url":"https://doi.org/10.1038/s41586-023-05936-6"},"Eme23":{"label":"Eme et al. 2023, Nature","url":"https://doi.org/10.1038/s41586-023-06186-2"},"AJ23":{"label":"Al Jewari & Baldauf 2023, Science Advances","url":"https://doi.org/10.1126/sciadv.ade4973"},"Der15":{"label":"Derelle et al. 2015, PNAS","url":"https://doi.org/10.1073/pnas.1420657112"}}}