Ο ξαφνικός, έντονος πόνος στην κοιλιά ή στην πλάτη σε ηλικιωμένο άτομο είναι επείγον περιστατικό, όχι για ραντεβού: καλέστε το 112 ή το 166 για ασθενοφόρο.
Τι προστίθεται στα επόμενα χρόνια
Κάθε γραμμή είναι μία εξέταση· κάθε τελεία είναι ένα ραντεβού. Καθώς κυλάτε προς τα κάτω, η ηλικία σας ανεβαίνει: δείτε τι ξεκινά και τι σταματά σε κάθε γενέθλιο.
Τεστ FITΠίεσηΧοληστερόληΣάκχαροΗπατίτιδα Β, CHIV
Στα 40
Αρτηριακή πίεση, κάθε χρόνο
Στα 50
Προσυμπτωματικός έλεγχος καρκίνου του παχέος εντέρου με τεστ κοπράνων για αιμοσφαιρίνη (FIT), κάθε 2 χρόνια (ο νόμος δεν ορίζει διάστημα· τα 2 χρόνια είναι το ευρωπαϊκό πρότυπο)
Στα 70
Σταματά: Προσυμπτωματικός έλεγχος καρκίνου του παχέος εντέρου με τεστ κοπράνων για αιμοσφαιρίνη (FIT)
Στα 71
Σταματά: Χοληστερόλη και 10ετής κίνδυνος εμφράγματος και εγκεφαλικού
Σταματά: Τεστ σακχάρου για τον διαβήτη
Μετά τα 74–75 ο τακτικός προσυμπτωματικός έλεγχος δεν συνιστάται πλέον για τους περισσότερους, επειδή το όφελός του αργεί χρόνια να φανεί. Το αν θα συνεχίσετε είναι μια απόφαση μαζί με τον γιατρό σας, με βάση την υγεία και τις επιθυμίες σας.
Τι αξίζει κάθε εξέταση
Το ίδιο ερώτημα για κάθε εξέταση: ανά 1.000 άτομα, πόσους θανάτους από τη νόσο αποτρέπει; Κάποιοι αριθμοί προέρχονται από μελέτες (άτομα που προσκλήθηκαν ή τυχαιοποιήθηκαν στην ομάδα εξέτασης), άλλοι από ένα μοντέλο που υποθέτει ότι όλοι προσέρχονται πάντα· ο καθένας έχει τη δική του χρονική περίοδο, γραμμένη δίπλα του. Για την οστεοπόρωση ο αριθμός αφορά κατάγματα ισχίου, όχι θανάτους. Γι' αυτό οι εξετάσεις δεν κατατάσσονται σε μία ενιαία κλίμακα.
Κάθε μικρό τετράγωνο είναι ένα άτομο· είναι 10.000 συνολικά.
Αρτηριακή πίεση
18–39, κάθε 3 χρόνια (ή κάθε 5 χρόνια αν είναι φυσιολογική); από 40, κάθε χρόνο
Υψηλή αρτηριακή πίεση, που δεν προκαλεί συμπτώματα και αυξάνει τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού.
χωρίς καταμέτρηση θανάτων για την εξέταση
Καμία μελέτη δεν συγκρίνει άτομα στα οποία μετρήθηκε η πίεση με άτομα στα οποία δεν μετρήθηκε. Το όφελος προέρχεται από τη θεραπεία, που μειώνει σαφώς τα εμφράγματα και τα εγκεφαλικά.
Τι λένε τα δεδομένα
Μετριέται από τα 18: κάθε 3–5 χρόνια έως τα 40 αν είναι φυσιολογική, μετά κάθε χρόνο (αμερικανικές οδηγίες, USPSTF).
Στον προσωπικό γιατρό σας που είναι συμβεβλημένος με τον ΕΟΠΥΥ: η επίσκεψη είναι δωρεάν αν είστε ασφαλισμένοι· οι εργαστηριακές εξετάσεις με παραπεμπτικό έχουν συνήθως συμμετοχή 15%, 10% επιπλέον αν δεν έχετε εγγραφεί σε προσωπικό γιατρό.
Χοληστερόλη και 10ετής κίνδυνος εμφράγματος και εγκεφαλικού
30–70, μία φορά, αν δεν έχει γίνει ποτέ (ο καρδιολογικός έλεγχος του Προλαμβάνω, με SMS)
Η πιθανότητά σας να πάθετε έμφραγμα ή εγκεφαλικό στα επόμενα 10 χρόνια, όπως υπολογίζεται από τη χοληστερόλη, την πίεση, την ηλικία και το κάπνισμα.
χωρίς καταμέτρηση θανάτων για την εξέταση
Το όφελος προέρχεται από τη θεραπεία: σε 18 μελέτες ενηλίκων χωρίς προηγούμενο έμφραγμα ή εγκεφαλικό, οι στατίνες σήμαιναν περίπου 3,5 λιγότερους θανάτους ανά 1.000 άτομα που έλαβαν θεραπεία, σε διάστημα 6 μηνών έως 6 ετών.
Τι λένε τα δεδομένα
Το Προλαμβάνω προσφέρει δωρεάν καρδιολογικό έλεγχο από τα 30 έως τα 70: χοληστερόλη, Lp(a), σάκχαρο αίματος και γενική αίματος, και μετά επίσκεψη στον γιατρό. Όσοι ήδη κάνουν θεραπεία για καρδιακή νόσο (στηθάγχη, έμφραγμα, καρδιακή ανεπάρκεια) εξαιρούνται· τους παρακολουθεί ο γιατρός τους.
Δωρεάν μέσω του Προλαμβάνω: το παραπεμπτικό έρχεται με SMS ή e-mail αν έχετε ενεργοποιήσει την άυλη συνταγογράφηση στο gov.gr· αλλιώς δείχνετε τον ΑΜΚΑ σας σε συμβεβλημένο ιατρείο, εργαστήριο ή φαρμακείο.
30–70, μία φορά, αν δεν έχει γίνει ποτέ (στον καρδιολογικό έλεγχο του Προλαμβάνω)
Διαβήτης τύπου 2 και προδιαβήτης, που μπορεί να μείνουν χρόνια χωρίς σημεία.
χωρίς καταμέτρηση θανάτων για την εξέταση
Οι μελέτες προσυμπτωματικού ελέγχου δεν βρήκαν λιγότερους θανάτους σε 10 χρόνια. Το τεστ αξίζει αν αλλάξει κάτι μετά: διατροφή, δραστηριότητα, θεραπεία.
Τι λένε τα δεδομένα
Το σάκχαρο αίματος μετριέται στον δωρεάν καρδιολογικό έλεγχο του Προλαμβάνω από τα 30 έως τα 70· εκτός αυτού, συνιστάται έλεγχος από τα 35 σε άτομα με υπερβάλλον βάρος (USPSTF, 2021).
Δωρεάν μέσω του Προλαμβάνω: το παραπεμπτικό έρχεται με SMS ή e-mail αν έχετε ενεργοποιήσει την άυλη συνταγογράφηση στο gov.gr· αλλιώς δείχνετε τον ΑΜΚΑ σας σε συμβεβλημένο ιατρείο, εργαστήριο ή φαρμακείο.
από 18, μία φορά, αν δεν έχει γίνει ποτέ (ξανά μετά από κάθε νέα έκθεση)
Ιοί που βλάπτουν σιωπηλά το ήπαρ για δεκαετίες, έως κίρρωση ή καρκίνο. Η ηπατίτιδα C θεραπεύεται πλέον με χάπια σε 8–12 εβδομάδες.
χωρίς καταμέτρηση θανάτων για την εξέταση
Δεν έχει μετρηθεί αριθμός θανάτων για το ίδιο το τεστ. Το όφελος προέρχεται από τη θεραπεία: η ηπατίτιδα C θεραπεύεται σε πάνω από 95% όσων λαμβάνουν θεραπεία.
Τι λένε τα δεδομένα
Δεν υπάρχει γενικό πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου· συνιστάται έλεγχος μετά από κάθε πιθανή έκθεση.
Δωρεάν και ανώνυμο γρήγορο τεστ στο ιατρείο σεξουαλικής υγείας του ΕΟΔΥ στην Αθήνα (Πειραιώς 3, Ομόνοια· ραντεβού στο 210 8813615), ή δωρεάν και εμπιστευτικά στο Checkpoint.
Προσυμπτωματικός έλεγχος καρκίνου του παχέος εντέρου με τεστ κοπράνων για αιμοσφαιρίνη (FIT)
50–69, κάθε 2 χρόνια (ο νόμος δεν ορίζει διάστημα· τα 2 χρόνια είναι το ευρωπαϊκό πρότυπο)
Αόρατα ίχνη αίματος στα κόπρανα, ένδειξη πολυπόδων και καρκίνου του παχέος εντέρου. Ένα θετικό τεστ οδηγεί σε κολονοσκόπηση, όπου οι πολύποδες μπορούν να αφαιρεθούν επί τόπου.
Αν γονέας, αδελφός, αδελφή ή παιδί σας είχε καρκίνο του παχέος εντέρου, μην περιμένετε το πρόγραμμα: η κολονοσκόπηση ξεκινά στα 40 ή 10 χρόνια πριν από την ηλικία στην οποία διαγνώστηκε ο συγγενής σας, όποιο έρθει πρώτο. Πείτε το στον γιατρό σας.
24–28ανά 1.000
θάνατοι από καρκίνο του παχέος εντέρου που αποφεύγονται ανά 1.000 άτομα που ελέγχθηκαν από τα 45 έως τα 75, εκτίμηση μοντέλου (ΗΠΑ)
εκτίμηση μοντέλου
Το μοντέλο υποθέτει τεστ FIT κάθε χρόνο (ή κολονοσκόπηση κάθε 10 χρόνια) από τα 45 έως τα 75. Το ελληνικό πρόγραμμα, από τα 50 έως τα 69, αποτρέπει λιγότερους θανάτους.
Τι λένε τα δεδομένα
Τεστ κοπράνων (FIT) στο σπίτι από τα 50 έως τα 69, από το φαρμακείο· αν το τεστ βγει θετικό, ακολουθεί δωρεάν κολονοσκόπηση. Αν είχατε πολύποδες του παχέος εντέρου ή καρκίνο του παχέος εντέρου, ή έχετε φλεγμονώδη νόσο του εντέρου ή κληρονομικό σύνδρομο καρκίνου του εντέρου, εξαιρείστε: χρειάζεστε κολονοσκοπήσεις που οργανώνει ο γιατρός σας.
Δωρεάν μέσω του Προλαμβάνω: το παραπεμπτικό έρχεται με SMS ή e-mail αν έχετε ενεργοποιήσει την άυλη συνταγογράφηση στο gov.gr· αλλιώς δείχνετε τον ΑΜΚΑ σας σε συμβεβλημένο ιατρείο, εργαστήριο ή φαρμακείο.
21–29, κάθε 3 χρόνια (τεστ ΠΑΠ); 30–65, κάθε 5 χρόνια (τεστ HPV)
Τύποι υψηλού κινδύνου του HPV, που με τα χρόνια μπορούν να μετατρέψουν τα κύτταρα του τραχήλου σε καρκίνο. Ένα θετικό τεστ οδηγεί σε έλεγχο των κυττάρων και, αν χρειαστεί, σε κολποσκόπηση, όπου οι αλλαγές εντοπίζονται πριν εξελιχθούν σε καρκίνο.
8ανά 1.000
θάνατοι από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας που αποφεύγονται ανά 1.000 γυναίκες με τεστ HPV κάθε 5 χρόνια από τα 30 έως τα 65, σε σύγκριση με κανέναν έλεγχο: από 8,34 σε 0,29 (εκτίμηση μοντέλου, ΗΠΑ)
εκτίμηση μοντέλου
Τι λένε τα δεδομένα
Τεστ Παπανικολάου (τεστ ΠΑΠ) από τα 21 έως τα 29 και τεστ HPV από τα 30 έως τα 65. Εξαιρείστε αν έχετε κάνει τεστ ΠΑΠ τα τελευταία 3 χρόνια, ή τεστ HPV τα τελευταία 3 χρόνια (κάτω των 30) ή 5 χρόνια (από τα 30 και μετά), ή αν είχατε καρκίνο του τραχήλου της μήτρας ή της μήτρας.
Δωρεάν μέσω του Προλαμβάνω: το παραπεμπτικό έρχεται με SMS ή e-mail αν έχετε ενεργοποιήσει την άυλη συνταγογράφηση στο gov.gr· αλλιώς δείχνετε τον ΑΜΚΑ σας σε συμβεβλημένο ιατρείο, εργαστήριο ή φαρμακείο.
Καρκίνος του μαστού όσο είναι μικρός, πριν γίνει ψηλαφητός.
4,3ανά 1.000
θάνατοι από καρκίνο του μαστού που προλαμβάνονται ανά 1.000 γυναίκες που προσκλήθηκαν από τα 50, σε διάστημα 20 ετών
εκτίμηση από 11 μελέτες
12,9 καρκίνοι που εντοπίζονται ενώ δεν θα προκαλούσαν ποτέ βλάβη (υπερδιάγνωση)
Τι λένε τα δεδομένα
Ψηφιακή μαστογραφία από τα 45 έως τα 74· εξαιρείστε αν έχετε κάνει μία το προηγούμενο ημερολογιακό έτος, οπότε στην πράξη κάθε 2 χρόνια. Οι γυναίκες που έκαναν θεραπεία για καρκίνο του μαστού τα τελευταία 5 χρόνια παρακολουθούνται από τον γιατρό τους.
Δωρεάν μέσω του Προλαμβάνω: το παραπεμπτικό έρχεται με SMS ή e-mail αν έχετε ενεργοποιήσει την άυλη συνταγογράφηση στο gov.gr· αλλιώς δείχνετε τον ΑΜΚΑ σας σε συμβεβλημένο ιατρείο, εργαστήριο ή φαρμακείο.
Έλεγχος πνευμόνων με αξονική χαμηλής δόσης για καπνιστές
Καρκίνος του πνεύμονα σε στάδιο που μπορεί ακόμη να χειρουργηθεί.
3ανά 1.000
θάνατοι από καρκίνο του πνεύμονα που προλαμβάνονται ανά 1.000 βαρείς καπνιστές που ελέγχονται κάθε χρόνο, σε περίπου 7 χρόνια, σε σύγκριση με ακτινογραφία θώρακος (μελέτη NLST)
μετρήθηκε σε κλινική μελέτη
Σχεδόν το ένα τέταρτο των αξονικών βγαίνει αρχικά θετικό· σχεδόν όλα αποδεικνύονται ψευδώς θετικά.
Τι λένε τα δεδομένα
Δεν υπάρχει ακόμη πρόγραμμα: έχει ανακοινωθεί για το 2026 πιλοτικό πρόγραμμα ετήσιας αξονικής τομογραφίας χαμηλής δόσης για βαρείς καπνιστές, αλλά δεν είχε ξεκινήσει έως το καλοκαίρι.
Μια διόγκωση της κύριας αρτηρίας στην κοιλιά, που δεν προκαλεί πόνο ούτε σημεία μέχρι να ραγεί.
4,6ανά 1.000
θάνατοι από ανεύρυσμα που προλαμβάνονται ανά 1.000 άνδρες που προσκλήθηκαν σε μία εξέταση, σε διάστημα 13 ετών (μελέτη MASS)
μετρήθηκε σε κλινική μελέτη
Τον Δεκέμβριο του 1948 ο χειρουργός Ρούντολφ Νίσεν άνοιξε την κοιλιά του Άλμπερτ Αϊνστάιν στο Μπρούκλιν και βρήκε ένα μεγάλο ανεύρυσμα στην αορτή. Δεν υπήρχε τρόπος να την αντικαταστήσει, οπότε την τύλιξε σε σελοφάν για να τη σκληρύνει. Ο Αϊνστάιν έζησε άλλα έξι χρόνια. Τον Απρίλιο του 1955 το ανεύρυσμα έσπασε· αρνήθηκε την επέμβαση και πέθανε στις 18 Απριλίου. Σήμερα η ίδια διόγκωση φαίνεται σε μια εξέταση που διαρκεί λίγα λεπτά.
Τι λένε τα δεδομένα
Δεν υπάρχει εθνικό πρόγραμμα στην Ελλάδα.
Πώς θα την κάνετε
Οι άνδρες άνω των 65 που έχουν καπνίσει μπορούν να ρωτήσουν τον γιατρό τους.
Τεστ PSA για τον καρκίνο του προστάτη
Καρκίνος του προστάτη, συμπεριλαμβανομένων πολλών μικρών όγκων που δεν θα προκαλούσαν ποτέ βλάβη.
Αν ο πατέρας ή ο αδελφός σας είχε καρκίνο του προστάτη, ή αν έχετε αφρικανική καταγωγή, η συζήτηση για το PSA ξεκινά στα 45· με μετάλλαξη BRCA2, στα 40 (ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες ουρολογίας, EAU).
2,2ανά 1.000
θάνατοι από καρκίνο του προστάτη που προλαμβάνονται ανά 1.000 άνδρες ηλικίας 55–69 που προσκλήθηκαν σε τεστ PSA, σε διάστημα 23 ετών (μελέτη ERSPC)
μετρήθηκε σε κλινική μελέτη
Περισσότεροι από 45% των ανδρών που εξετάζονταν σε κάθε γύρο είχαν τουλάχιστον ένα ψευδώς θετικό αποτέλεσμα σε 10 χρόνια, και το 20–50% των καρκίνων που βρέθηκαν δεν θα προκαλούσε ποτέ βλάβη.
Τι λένε τα δεδομένα
Δεν υπάρχει ακόμη πρόγραμμα· η κυβέρνηση ανακοίνωσε τον Σεπτέμβριο του 2026 ότι ο δωρεάν προσυμπτωματικός έλεγχος του προστάτη (PSA) θα ενταχθεί στο Προλαμβάνω το 2027. Το PSA χωρίς συμπτώματα είναι μια απόφαση που θα πάρετε μαζί με τον γιατρό σας.
Οστεοπόρωση: οστά που σπάνε σε μια συνηθισμένη πτώση.
5ανά 1.000
κατάγματα ισχίου που προλαμβάνονται ανά 1.000 ηλικιωμένες γυναίκες, σε 4–5 χρόνια (τρεις μελέτες)
μετρήθηκε σε μελέτες
Τι λένε τα δεδομένα
Δεν υπάρχει πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου.
Πώς θα την κάνετε
Μέσω του γιατρού σας, αν ο κίνδυνός σας είναι αυξημένος.
Έλεγχος για καρκίνο του δέρματος
Μελάνωμα και άλλους καρκίνους του δέρματος, με εξέταση όλου του δέρματός σας, συμπεριλαμβανομένου του τριχωτού της κεφαλής.
χωρίς καταμέτρηση θανάτων για την εξέταση
Καμία μελέτη δεν έχει δείξει λιγότερους θανάτους από μελάνωμα χάρη στον έλεγχο του δέρματος ατόμων χωρίς συμπτώματα· οι έλεγχοι βρίσκουν πάντως πολλά στίγματα που οδηγούν σε βιοψίες.
Τι λένε τα δεδομένα
Δεν υπάρχει ακόμη πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου· ελέγχετε μόνοι σας το δέρμα σας και μιλήστε στον γιατρό σας για μια ελιά που αλλάζει.
Οι ιδιωτικές κλινικές πουλούν «πλήρη» τσεκάπ. Οι παρακάτω εξετάσεις εμφανίζονται συχνά σε αυτά και δεν υπάρχουν δεδομένα ότι σώζουν ζωές σε άτομα χωρίς συμπτώματα και με μέσο κίνδυνο· κάποιες προκαλούν βλάβη. Τα συμπτώματα θέλουν γιατρό, όχι λίστα προσυμπτωματικού ελέγχου.
Καρκινικοί δείκτες (CEA, CA-125, CA 19-9, CA 15-3, AFP) χωρίς συμπτώματα
Σε δύο μεγάλες μελέτες του CA-125, οι γυναίκες που εξετάστηκαν δεν είχαν μικρότερη πιθανότητα να πεθάνουν από καρκίνο των ωοθηκών. Μεταξύ 1% και 3% χειρουργήθηκαν χωρίς να έχουν καρκίνο, και έως 15% από αυτές είχαν σοβαρές επιπλοκές.
Στη Νότια Κορέα, όταν ο υπέρηχος θυρεοειδούς προστέθηκε στους τακτικούς ελέγχους, οι διαγνώσεις καρκίνου του θυρεοειδούς δεκαπενταπλασιάστηκαν σε 18 χρόνια, ενώ οι θάνατοι έμειναν σταθεροί. Από όσους χειρουργήθηκαν, το 11% έμεινε με βλάβη στους παραθυρεοειδείς αδένες.
Ο αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) δηλώνει ότι δεν υπάρχουν δεδομένα ότι η απεικόνιση ολόκληρου του σώματος σε άτομα χωρίς συμπτώματα ωφελεί περισσότερο απ' όσο βλάπτει. Βρίσκει «κάτι» σε πολλούς ανθρώπους, και κάθε εύρημα οδηγεί σε κι άλλες εξετάσεις.
Μια ανασκόπηση Cochrane 17 μελετών με πάνω από 230.000 άτομα δεν βρήκε διαφορά στους θανάτους ανάμεσα σε όσους προσκλήθηκαν σε γενικά τσεκάπ και σε όσους δεν προσκλήθηκαν. Αυτό που μετράει είναι οι εξετάσεις που ταιριάζουν στην ηλικία σας, όχι πόσες είναι.
Η αμερικανική κατευθυντήρια οδηγία το αποθαρρύνει: σε αυτή την ηλικία οι περισσότεροι καρκίνοι που βρίσκονται δεν θα προκαλούσαν ποτέ βλάβη, και η θεραπεία αφήνει τα σημάδια της.
Ποιες προληπτικές εξετάσεις είναι δωρεάν στην Ελλάδα;
Δωρεάν μέσω του Προλαμβάνω: τεστ Παπανικολάου (τεστ ΠΑΠ) από τα 21 έως τα 29 και τεστ HPV από τα 30 έως τα 65· μαστογραφία από τα 45 έως τα 74· τεστ κοπράνων (FIT) στο σπίτι από τα 50 έως τα 69· καρδιολογικός έλεγχος με αιματολογικές εξετάσεις από τα 30 έως τα 70. Δικαίωμα έχετε αν ζείτε νόμιμα στην Ελλάδα και έχετε ΑΜΚΑ, είτε είστε ασφαλισμένοι είτε όχι.
Ποιες εξετάσεις πρέπει να κάνετε στα 40;
Γυναίκες: Προσυμπτωματικός έλεγχος τραχήλου της μήτρας, Αρτηριακή πίεση, Χοληστερόλη και 10ετής κίνδυνος εμφράγματος και εγκεφαλικού, Τεστ σακχάρου για τον διαβήτη, Ηπατίτιδα Β και C, εφάπαξ τεστ, HIV, εφάπαξ τεστ. Άνδρες: Αρτηριακή πίεση, Χοληστερόλη και 10ετής κίνδυνος εμφράγματος και εγκεφαλικού, Τεστ σακχάρου για τον διαβήτη, Ηπατίτιδα Β και C, εφάπαξ τεστ, HIV, εφάπαξ τεστ.
Ποιον προσυμπτωματικό έλεγχο πρέπει να κάνετε από τα 50;
Γυναίκες: Προσυμπτωματικός έλεγχος τραχήλου της μήτρας, Προσυμπτωματικός έλεγχος μαστού (μαστογραφία), Προσυμπτωματικός έλεγχος καρκίνου του παχέος εντέρου με τεστ κοπράνων για αιμοσφαιρίνη (FIT), Αρτηριακή πίεση, Χοληστερόλη και 10ετής κίνδυνος εμφράγματος και εγκεφαλικού, Τεστ σακχάρου για τον διαβήτη, Ηπατίτιδα Β και C, εφάπαξ τεστ, HIV, εφάπαξ τεστ. Άνδρες: Προσυμπτωματικός έλεγχος καρκίνου του παχέος εντέρου με τεστ κοπράνων για αιμοσφαιρίνη (FIT), Αρτηριακή πίεση, Χοληστερόλη και 10ετής κίνδυνος εμφράγματος και εγκεφαλικού, Τεστ σακχάρου για τον διαβήτη, Ηπατίτιδα Β και C, εφάπαξ τεστ, HIV, εφάπαξ τεστ. Δεν υπάρχει ακόμη προσυμπτωματικός έλεγχος για τον πνεύμονα· έχει ανακοινωθεί πιλοτικό πρόγραμμα. Οι βαρείς καπνιστές μπορούν να μιλήσουν με τον γιατρό τους.
Ποιον προσυμπτωματικό έλεγχο πρέπει να κάνετε από τα 65;
Γυναίκες: Προσυμπτωματικός έλεγχος τραχήλου της μήτρας, Προσυμπτωματικός έλεγχος μαστού (μαστογραφία), Προσυμπτωματικός έλεγχος καρκίνου του παχέος εντέρου με τεστ κοπράνων για αιμοσφαιρίνη (FIT), Αρτηριακή πίεση, Χοληστερόλη και 10ετής κίνδυνος εμφράγματος και εγκεφαλικού, Τεστ σακχάρου για τον διαβήτη, Ηπατίτιδα Β και C, εφάπαξ τεστ, HIV, εφάπαξ τεστ. Άνδρες: Προσυμπτωματικός έλεγχος καρκίνου του παχέος εντέρου με τεστ κοπράνων για αιμοσφαιρίνη (FIT), Αρτηριακή πίεση, Χοληστερόλη και 10ετής κίνδυνος εμφράγματος και εγκεφαλικού, Τεστ σακχάρου για τον διαβήτη, Ηπατίτιδα Β και C, εφάπαξ τεστ, HIV, εφάπαξ τεστ. Δεν υπάρχει ακόμη προσυμπτωματικός έλεγχος για τον πνεύμονα· έχει ανακοινωθεί πιλοτικό πρόγραμμα. Οι βαρείς καπνιστές μπορούν να μιλήσουν με τον γιατρό τους.
Αξίζει να κάνετε ιδιωτικά ένα πλήρες τσεκάπ;
Συνήθως όχι. Μια ανασκόπηση Cochrane 17 μελετών βρήκε ότι τα γενικά τσεκάπ δεν μείωσαν τους θανάτους. Οι καρκινικοί δείκτες και οι ολοσωματικές απεικονίσεις σε άτομα χωρίς συμπτώματα προκαλούν πολλά ψευδώς θετικά αποτελέσματα. Αυτό που έχει σημασία είναι ο προσυμπτωματικός έλεγχος που ταιριάζει στην ηλικία σας.
Η στήλη της τεκμηρίωσης ακολουθεί τις ελληνικές κοινές υπουργικές αποφάσεις (ΚΥΑ) που θεσπίζουν τα προγράμματα Προλαμβάνω· για το μέγεθος κάθε οφέλους, τις τυχαιοποιημένες δοκιμές και τις ανασκοπήσεις τεκμηρίωσης της Ειδικής Ομάδας Προληπτικών Υπηρεσιών των ΗΠΑ (USPSTF). Όπου η Ελλάδα δεν έχει πρόγραμμα, η σελίδα το αναφέρει.
Οι ζωές που σώζονται είναι απόλυτες: θάνατοι που αποφεύγονται ανά 1.000 άτομα, όχι «42% λιγότεροι». Ορισμένες προέρχονται από δοκιμές (άτομα που προσκλήθηκαν και παρακολουθήθηκαν για συγκεκριμένο αριθμό ετών), άλλες από μοντέλα που υποθέτουν ότι κάνετε κάθε εξέταση εφ' όρου ζωής. Επισημαίνονται χωριστά και δεν κατατάσσονται.
Η σελίδα αυτή δεν αντικαθιστά τον γιατρό σας. Με συμπτώματα, οικογενειακό ιστορικό καρκίνου ή χρόνιο νόσημα, η λίστα σας είναι διαφορετική και τη φτιάχνετε μαζί με τον γιατρό σας.
Γιατί αλλάζουν οι ηλικίες
Οι ηλικίες του προσυμπτωματικού ελέγχου αλλάζουν όταν αλλάζουν τα δεδομένα, και τελευταία έχουν κατέβει επειδή ορισμένα νοσήματα εμφανίζονται πλέον νωρίτερα: το 2021 οι ΗΠΑ μείωσαν τον έλεγχο για τον καρκίνο του παχέος εντέρου από τα 50 στα 45, καθώς αυξήθηκε σε νεότερους ενήλικες, και τον έλεγχο για τον διαβήτη από τα 40 στα 35· η Ισπανία και η Αυστρία διεύρυναν τα προγράμματά τους το 2025–2026. Κάθε κανόνας εδώ ελέγχθηκε τον Σεπτέμβριο του 2026. Ο προσυμπτωματικός έλεγχος βρίσκει έγκαιρα τη νόσο· δεν την προλαμβάνει. Το άλλο μισό παραμένει ίδιο: όχι κάπνισμα, υγιές βάρος, περισσότερη κίνηση και λιγότερο αλκοόλ.
Πηγές
Κάθε κανόνας και αριθμός της σελίδας, με την πηγή του. Ελέγχθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 2026.